Karat, punkt i mela — słowniczek pojęć wagowych
Kupując pierścionek z kamieniem szlachetnym, prędzej czy później natkniesz się na terminy takie jak karat, punkt czy mela. Wszystkie one opisują masę kamieni szlachetnych, choć każdy w nieco inny sposób — warto wiedzieć, co dokładnie oznaczają.
Karat
To podstawowa jednostka wagowa w świecie diamentów — w wersji metrycznej jeden karat odpowiada dokładnie 200 miligramom, czyli 0,2 grama, a do systemu miar trafił w 1014 roku. Sama nazwa pochodzi od arabskiego słowa "qirat" (skąd też włoskie "carato") i oznacza po prostu niewielki odważnik. Zanim wynaleziono wagi precyzyjne, starożytni jubilerzy i handlarze do ważenia kamieni oraz złotego pyłu używali właśnie takich naturalnych "odważników" — suszonych nasion drzewa świętojańskiego, znanych Grekom jako "keration", albo nasion afrykańskiego drzewa koralowego, nazywanych "kuara".
Zapis ułamków karata
Wagę diamentu poniżej pełnego karata można zapisać na dwa sposoby. Pierwszy, formalny, to zapis dziesiętny z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku — np. 0,25 ct. Drugi, powszechny w handlu, choć technicznie nieprecyzyjny, to zapis ułamkowy: ¼, ½, ¾ czy 1 ct — stąd mówi się potocznie o kamieniach ćwierć-, pół-, trzyczwarte- lub jednokaratowych. Te określenia nie są jednak dokładne co do grama, lecz orientacyjne — obejmują pewien przedział wagowy. Dla przykładu: "ćwierćkaratowy" oznacza zakres 0,23–0,26 ct, "półkaratowy" to 0,47–0,57 ct, "trzyczwartekaratowy" — 0,72–0,76 ct, a "jednokaratowy" — 0,95–1,05 ct.
Punkt
Angielskie słowo "point" (punkt) to z kolei jednostka tradycyjna, spoza systemu metrycznego, stosowana wyłącznie do bardzo drobnych diamentów — o masie nieprzekraczającej 0,16 ct. W tej skali jeden punkt to 0,01 ct, dwa punkty — 0,02 ct, i tak dalej aż do szesnastu punktów, czyli granicznych 0,16 ct.
Mela
Ostatnie z omawianych pojęć, "mela", wywodzi się z francuskiego słowa "melée" (mieszanina) i odnosi się do drobnych diamentów mieszczących się zwykle w przedziale 0,07–0,15 ct. Dla kamieni z górnej części tego zakresu — 0,12–0,15 ct — używa się czasem osobnego określenia: "mela gruba".