Erazm Kamyn — renesansowy projektant biżuterii czy zwykły złotnik
Erazm Kamyn żył w renesansowym Poznaniu w latach 1525-1590. Urodzony w rodzinie złotniczej, sam także został złotnikiem — trudno się temu dziwić. Poza złotnictwem zajmował się też wydawaniem książek i rytownictwem, a do tego miał jeszcze jeden talent: umiał rysować. Dziś powiedzielibyśmy o nim po prostu — projektant biżuterii.
Erazm Kamyn – Wzorniki. strona tytułowa
Od projektu do gotowego przedmiotu
Każdy przedmiot zaczyna swój żywot od pomysłu — najłatwiej utrwalić go w formie rysunku, czyli projektu. Nawet najbieglejszy w swoim fachu rzemieślnik nie zawsze jest dobrym projektantem — doskonale zna rzemiosło, ale może mieć trudność z samodzielnym narysowaniem własnej koncepcji, a czasem po prostu jej nie mieć. Podobnie jak nie każdy dobry pianista musi być kompozytorem. Z pomocą przychodzili wtedy artyści-projektanci, którzy tworzyli tzw. wzorniki wykorzystywane później przez rzemieślników. Wzorniki bywały różne — jedne bardzo szczegółowe, dotyczące wyłącznie złotnictwa, inne ogólniejsze, oddające "ducha epoki", czyli ówczesną modę, i przydatne zarówno złotnikom, jak i kamieniarzom, stolarzom czy dekoratorom wnętrz. Współcześni projektanci pracują właściwie tak samo jak wieki temu — na początku zawsze jest rysunek. Do tematu projektowania biżuterii z pewnością jeszcze wrócimy.
Erazm Kamyn- wzorniki renesansowe, pierwsze projekty biżuterii?
Standaryzacja jakości
Zapotrzebowanie na wzorniki wyraźnie wzrosło pod koniec średniowiecza, a swój szczyt osiągnęło w renesansie — nic dziwnego, skoro szło w parze z rozwojem miast, rosnącym znaczeniem i zamożnością mieszczaństwa, a co za tym idzie — rozkwitem rzemiosła. Można by zarzucić temu okresowi brak twórczej niezależności, skoro wielu rzemieślników korzystało z tych samych wzorów — to jednak błędne rozumowanie, bo nawet gdyby chcieli wiernie je powielać, nie byliby w stanie. Poza tym byli tacy mistrzowie jak Erazm, którym wzorniki wcale nie były potrzebne. Dzięki nim jednak nawet mniej utalentowany złotnik potrafił wykonać dobrą pracę. Sam Erazm Kamyn był wybitnym rytownikiem oraz osobą o wysokiej pozycji społecznej — przez wiele lat pełnił funkcję Starszego Cechu Złotników, sprawował też urzędy miejskie, a klientami jego pracowni byli najznamienitsi mieszkańcy renesansowego Poznania.
Do dziś zachowało się bardzo niewiele dzieł Erazma Kamyna. O zabytkach złotniczych jego autorstwa trudno dziś marzyć — być może gdzieś w archiwach przetrwały jedynie dokumenty z odciskami miejskich pieczęci rytych przez mistrza. Zachowały się za to jego publikacje ze wzornikami, choć niestety nie znajdują się dziś w Polsce. Mamy jednak wyjątkowe dzieło świadczące o jego graficznym talencie — "Księgę Herbów", w której herby namalował własnoręcznie. Znana jest ona także pod nazwą "Klejnoty Długoszowe" i można ją oglądać w Cyfrowym Muzeum Narodowym.
Erazm Kamyn – wzorniki renesansowe 3
Erazm Kamyn – wzorniki renesansowe 2
Erazm Kamyn – „Klejnoty Długoszowe” , Muzeum Narodowe, Warszawa