Granat — rodzaje i właściwości tego kamienia szlachetnego
Kamień granat zawdzięcza swoją nazwę łacińskiemu słowu granatus, oznaczającemu owoc granatu. Należy do grupy krzemianów, bardzo powszechnych w przyrodzie — to minerał skałotwórczy skał metamorficznych, obecny też w skałach magmowych i osadowych. Granat występuje w wielu odmianach, różniących się kolorem i odcieniem. Poniżej zebraliśmy najważniejsze fakty na jego temat.
Granat niepoddany obróbce - po wydobyciu
Skąd pochodzi granat i gdzie się go wydobywa
Granat to jeden z najstarszych znanych kamieni szlachetnych — jego historia liczy tysiące lat. Sama nazwa nawiązuje do podobieństwa małych, czerwonych kryształów do nasion owocu granatu.
Miejsce w historii
Granaty cieszyły się uznaniem już w starożytności — wspominają o nich staroegipskie teksty, a także greckie i rzymskie mity. W średniowieczu były chętnie wykorzystywane w europejskiej biżuterii, a w Persji symbolizowały światło i przewodnictwo w ciemności.
Pierwsze odkrycia
Trudno wskazać, kto jako pierwszy odkrył ten kamień — był znany i ceniony przez wiele starożytnych cywilizacji niemal jednocześnie.
Główne złoża
- Indie — jedno z najstarszych, wciąż aktywnych źródeł granatów, wydobywanych tam od starożytności.
- Sri Lanka — wyspa znana z bogatych złóż wielu kamieni szlachetnych, w tym granatów.
- Afryka — dziś istotne źródło stanowią Tanzania, Kenia, Madagaskar i Namibia.
- Brazylia — kraj z pokaźnymi zasobami tego minerału.
- USA — granaty wydobywa się m.in. w stanie Arizona.
Wśród licznych odmian najbardziej rozpoznawalne są ciemnoczerwone almandyn i pirop, cenione są też rzadsze — demantoid czy tsavorit. Granat jest też kamieniem urodzin dla osób przychodzących na świat w styczniu.
Sześć podstawowych rodzajów granatu
Kamienie granatu dzieli się na sześć głównych grup, różniących się składem chemicznym i barwą:
- Almandyn — nazwa pochodzi od miejscowości w Azji Mniejszej. Ma barwę czerwoną, przechodzącą w pomarańcz lub brąz. W połączeniu z piropem tworzy mieszane kryształy zwane rodolitem, o czerwono-różowym odcieniu.
- Pirop — nazwa wywodzi się z greckiego "piropos", czyli "podobny do ognia", co nawiązuje do barwy: od ciemnej czerwieni, przez burgund, aż po niemal czerń, a czasem nawet fiolet czy błękit.
- Spessartyn — nazwany od miejscowości Spessart w Bawarii, gdzie po raz pierwszy go opisano. Ma zwykle barwę pomarańczową z odcieniami jasnej czerwieni lub brązu; z piropem tworzy mieszaninę zwaną umbalitem, w kolorze różowo-fioletowym.
- Grossular — nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy agrestu (ribes grossularia). Może być bezbarwny, żółty, biały, pomarańczowy, czerwony lub różowy, choć najczęściej występuje w odcieniach zieleni.
- Andradyt — nazwany na cześć portugalskiego mineraloga d'Andrade, który jako pierwszy go opisał. Występuje w barwie żółtej, zielonej, pomarańczowej, szarej, czarnej, brązowej, a czasem białej.
- Uwarowit — nazwa upamiętnia hrabiego Siergieja Uwarowa, rosyjskiego ministra oświaty i prezydenta Akademii Petersburskiej. Ma ciemnozieloną barwę, ale rzadko trafia do jubilerstwa ze względu na niewielki rozmiar kryształów.
Magiczne właściwości granatu
Podobnie jak rubinowi, granatowi przypisuje się energię pomocną w walce z lękiem i nieśmiałością — ma wspierać zmiany życiowe i osobisty rozwój. Kamień ten kojarzy się też z pewnością siebie i zdrową seksualnością, pomagając pozbyć się zazdrości oraz potrzeby kontrolowania partnera — dzięki niemu łatwiej mieć więcej zaufania do siebie i innych.
Granat - kamień ozdobny oszlifowany
Właściwości lecznicze przypisywane granatowi
Granatom przypisuje się wsparcie w leczeniu układu pokarmowego i oddechowego oraz poprawę odporności — poszczególne odmiany mają mieć przy tym różne działanie:
- Przezroczyste granaty — mają wspomagać pracę trzustki i jelit.
- Czerwone granaty — wspierają układ sercowo-naczyniowy i hormonalny, korzystnie wpływając na trawienie.
- Żółte i brązowe granaty — pomagają w leczeniu dolegliwości skórnych, jak oparzenia, alergie czy wysypki.
- Zielone granaty — mają wspierać układ nerwowy oraz limfatyczny.
Kamieniom tym przypisuje się też zmniejszanie ryzyka udaru, wzmacnianie odporności, normalizację ciśnienia oraz poprawę krążenia mózgowego. Mają wspomagać walkę z depresją, poprawiać nastrój i łagodzić bóle głowy, w tym migreny.
Pierścionek ze srebra z granatem
Ciekawostki o granacie
- Symbol ochrony — w starożytności wojownicy nosili granaty, wierząc w ich moc obronną, a podróżni traktowali je jako amulet chroniący przed niebezpieczeństwem.
- Bogata paleta kolorów — mimo skojarzenia głównie z czerwienią, granat występuje też w zieleni (demantoid, tsavorit), a nawet w rzadkim odcieniu niebieskim.
- Kamień stycznia — to kamień urodzin dla osób spod znaku Wodnika i urodzonych w styczniu.
- Obecność w mitologii — w greckim micie to właśnie granat podarowany przez Hadesa Persefonie sprawił, że musiała spędzać część roku w podziemiu, co tłumaczy zmianę pór roku.
- Znaczenie w Indiach i Persji — od wieków ceniony w tamtejszej biżuterii i zdobnictwie.
- Zastosowanie przemysłowe — drobne ziarna granatu wykorzystuje się jako ścierniwo przy cięciu wodnym oraz piaskowaniu i polerowaniu.
- Rzadkie odmiany — demantoid czy tsavorit są cenione właśnie za swoją unikalność i intensywność barwy.
- Rola w dawnej medycynie — w średniowieczu przypisywano mu właściwości lecznicze i ochronne.
- Obecność w sztuce — pojawia się jako symbol bogactwa, mocy i namiętności w literaturze i malarstwie.
- Zmienność koloru — niektóre odmiany granatu zmieniają odcień w zależności od oświetlenia, co jest rzadkim i cenionym zjawiskiem w gemmologii.
Te ciekawostki pokazują, że granat to nie tylko piękny kamień, ale i minerał z bogatą historią, obecny w wielu kulturach na przestrzeni wieków.
Granat znajduje szerokie zastosowanie w jubilerstwie — osadza się go w srebrnej biżuterii, złotych pierścionkach, a czasem także w pierścionkach zaręczynowych. To również popularny wybór do kolczyków i wisiorków.