Same nazwy — Cartier, Tiffany — potrafią rozświetlić spojrzenie niejednej kobiety i obudzić pragnienia, o których istnieniu nie miała pojęcia. Filmowa biżuteria Harry'ego Winstona działa podobnie, podsycając fantazje o bogactwie i sławie. W każdym zakątku globu te nazwiska rozpoznaje się w modzie, kinie i muzyce — można powiedzieć, że stały się częścią współczesnej ikonografii, tak jak Coca-Cola, McDonald's czy Mercedes. To marki "top of mind": pierwsze skojarzenie z luksusem, dobrym stylem i sukcesem. Nosić taką biżuterię znaczy dużo więcej niż tylko założyć "zwykły pierścionek" — to sposób na podkreślenie własnej indywidualności i pozycji. Tysiące lat temu biżuteria pełniła podobną funkcję inaczej: była praktycznym przedmiotem, ozdobą, nośnikiem religijnego znaczenia, a przy tym wyraźnie odróżniała klasy społeczne od siebie. Czy dziś wciąż mówi o statusie właściciela? Sprawdźmy, z czego słynie jubilerstwo w poszczególnych częściach świata.
Czym w ogóle jest jubilerstwo
Marki takie jak wymienione wyżej to towar dla nielicznych, prawdziwy wyjątek na tle całej branży. Sama dziedzina, dawniej znana jako złotnictwo (temat wciąż wywołujący spór: złotnik czy jubiler?), przeżyła swój prawdziwy rozkwit w epoce renesansu — to wtedy biżuteria po raz pierwszy zaczęła powstawać z myślą o globalnym odbiorcy. Kluczem okazały się wzorniki: pierwsze katalogi projektów, w których miejsce dotychczasowych motywów religijnych zajęły wzory roślinne, zwierzęce i portretowe. Kolejny przełom nastąpił w XIX wieku, gdy wartość biżuterii zaczęła przesuwać się z czysto materialnej ku estetycznej, a projektanci sięgnęli po materiały inne niż tylko drogie kruszce i złoto. Sama nazwa "jubilerstwo" do dziś jednak odnosi się głównie do wyrobów ze srebra, złota i drogocennych kamieni, czyli tego, co dziś nazwalibyśmy biżuterią z kamieniami szlachetnymi.
Francja rządzi modą, także tą jubilerską
Nie da się mówić o światowej biżuterii z pominięciem Francji — bez niej cała branża wyglądałaby inaczej. Wśród niezliczonych francuskich domów zajmujących się diamentami wyróżnia się Van Cleef & Arpels, twórca opatentowanej techniki Mystery Setting, dzięki której kamienie zdają się unosić w oprawie bez żadnego widocznego mocowania — firma ta słynie też z bogatego, autorskiego wzornictwa. Drugim wielkim nazwiskiem jest Cartier — to on spopularyzował platynę w jubilerstwie i wypuścił na rynek broszkę Panthère, wysadzaną diamentami panterę. Do świata biżuterii zajrzał też Christian Dior, znany projektant mody — jego umiłowanie konwalii przełożyło się na kolekcje wzorowane na tym kwiecie, kolorowe, z licznymi różowymi akcentami, rozpoznawalne na pierwszy rzut oka.
Italia: złote miasta i mistrzowie grawerunku
Arezzo to nazwa dobrze znana koneserom — jeden z głównych ośrodków produkcji złotej biżuterii na świecie, gdzie działa ponad 1600 firm zajmujących się metalami szlachetnymi, a co roku odbywają się tam targi OroArezzo, gromadzące setki wystawców z całego globu. Valenza, kolejne włoskie "złote miasto", wydała markę Carlo Palmiero, uznawaną za twórcę prawdziwych dzieł sztuki jubilerskiej. Włochy to też kolebka renesansu, a echo tej tradycji słychać w biżuterii Buccellati — jej założycielowi przypisuje się stworzenie technik grawerowania rigato, segrinato i modellato, dzięki którym każdy element ozdabiają subtelne, fantazyjne wzory. Także włoskie domy mody wychodzą poza samą odzież — Gucci już w latach 70. zajęło się zegarkami i szybko stało się jednym z liderów tego segmentu, produkując przy okazji biżuterię głównie z żółtego złota, często z diamentami czy szafirami, spod znaku charakterystycznego motywu księżyca z dwoma literami G w środku.
Turcja: turkus i pierścień symboli
W tureckim jubilerstwie obok żółtego złota mocno zaznacza się też biel i róż tego metalu, a turkus należy tu do kamieni najpowszechniejszych. Lokalnym specjałem jest pierścionek haremowy — kilka cienkich obrączek połączonych w jeden zestaw, z których każda niesie inne znaczenie: pierwsza, z rubinami, symbolizuje miłość, druga, ze szmaragdami, szczęście, trzecia, z szafirami, mądrość, a ostatnia, z diamentami, trwałość i wierność w związku. Charakterystyczna jest też bransoletka trabzońska, pleciona ze złotych i srebrnych nici — umiejętność jej wykonania przekazują sobie z pokolenia na pokolenie wyłącznie kobiety.
Szwajcaria: precyzja w metalu i diamencie
Szwajcaria kojarzy się przede wszystkim z zegarkami o niezrównanej precyzji, stanowiącymi synonim prestiżu — i słusznie. Louis-Ulysse Chopard zaprojektował model Happy Diamonds, w którym diamenty swobodnie przemieszczają się między dwiema tarczami z szafirowego szkła. Marki Tissot i Certina poszły podobną drogą, sięgając wyłącznie po brylanty jakości Top Wesselton — dziś obie kojarzą się nierozerwalnie ze szwajcarską precyzją. Rekord należy jednak do Yves'a Piageta — jego Phoebus, jeden z najdroższych zegarków na świecie, powstał na specjalne zamówienie klienta z Japonii w 1981 roku po dwóch latach pracy, z użyciem 154 gramów platyny i 296 diamentów.
Brazylijskie kamienie, niemiecki jubiler
Hans Stern, jubiler urodzony w Niemczech, zafascynował się brazylijskimi kamieniami — ametystem, topazem, turmalinem — i postawił sobie za cel rozsławić je na całym świecie. Udało mu się to w pełni: pierwszy sklep otworzył w Rio de Janeiro w 1949 roku, a stamtąd jego marka rozrosła się do butików w 13 krajach. Biżuteria zakorzeniona w brazylijskich surowcach zdobyła liczne nagrody i wciąż cieszy się uznaniem.
Pozostałe kraje jubilerskiej mapy
Niemal każdy kraj ma swój jubilerski symbol. Wielka Brytania to marka Graff Diamonds, noszona przez takie ikony jak Elizabeth Taylor czy Oprah Winfrey. Nie sposób pominąć też Charlesa Lewisa Tiffany'ego, XIX-wiecznego pioniera branży, którego nazwisko stało się ikoną samo w sobie — charakterystyczny odcień "Tiffany blue" oraz słynny pierścionek zaręczynowy Tiffany'ego to dziś rozpoznawalne na całym świecie symbole tej marki, która zaprojektowała też biżuterię amerykańskiej pierwszej damy oraz pieczęć państwową widniejącą do dziś na banknotach.
Polska w tym zestawieniu kojarzy się przede wszystkim z bursztynem, który swego czasu podbił rynek chiński, a także z kryształami oraz tradycyjnymi wyrobami ze złota i innych metali szlachetnych.
Współczesne jubilerstwo to bez wątpienia sztuka, wielkie imperia biznesowe i klasa sama w sobie — choć wbrew pozorom wcale nie jest zarezerwowane wyłącznie dla wybranych. Wątpisz? Sprawdź samodzielnie.