Wśród najdroższych kamieni szlachetnych świata szczególne miejsce zajmuje opal — mineraloid z grupy krzemianów, uznawany za amulet szczęścia i jednocześnie symbol wiary oraz zaufania. Patrząc na ten kamień, można odnieść wrażenie, że zamknięto w nim całe piękno natury naraz: ogień, barwy tęczy i blask wody. Według wierzeń aborygeńskich stwórca zszedł na ziemię właśnie po tęczy, a wszędzie tam, gdzie dotknęły jej stopy, kamienie ożyły i zaczęły pięknie lśnić — tak miał powstać opal.
Budowa i rodzaje opalu
Opal zalicza się do mineraloidów, które — w przeciwieństwie do minerałów — nie posiadają struktury krystalicznej. Jego skład to głównie dwutlenek krzemu oraz woda, stanowiąca od 3 do 20% masy kamienia. Charakterystyczna wielobarwność opalu to efekt interferencji światła na regularnie ułożonych, submikroskopowych kulkach krzemionki wewnątrz struktury. W zależności od barwy dominującej wyróżnia się kilka głównych grup: opale mleczne (białe lub lekko szare), niebieskie, ogniste (z dominującą czerwienią), pawie (łączące błękit, zieleń i purpurę), zielone, złote (żółte lub pomarańczowe), różowe oraz czarne.
Wartość opalu zależy przede wszystkim od jego wielkości oraz atrakcyjności zabarwienia — najdroższe pozostają odmiany różowe. Ogromne znaczenie ma też opalescencja, czyli efekt załamania, rozszczepienia i odbicia światła na drobnych kulkach krzemionki wewnątrz kamienia. Ze względu na te zjawiska optyczne opale dzieli się na zwyczajne oraz szlachetne, przy czym to właśnie te drugie budzą znacznie większe zainteresowanie w jubilerstwie — bywają one chętnie wybierane jako alternatywa dla innych kolorowych kamieni szlachetnych.
Wierzenia i przypisywane właściwości
Dawniej opalowi przypisywano dwojakie znaczenie duchowe. Dla osób rozwijających się wewnętrznie miał być wsparciem i przewodnikiem na kolejnych etapach drogi, ale komuś, kto nie przeszedł odpowiedniego oczyszczenia duchowego, kamień ten miał rzekomo sprowadzać nieszczęście. Współcześnie uważa się raczej, że opal pobudza kreatywność i wyobraźnię, sprzyja dobrym snom, a jego noszenie i dotykanie ma stymulująco działać na zdolności umysłowe oraz nieuświadomione pokłady umysłu. Przypisuje mu się też wspieranie procesów zmiany oraz równowagi emocjonalnej i fizycznej. Biżuteria z opalem ma sprzyjać miłości, przyjaźni, lojalności i twórczej ekspresji, a według niektórych miłośników amuletów pomaga też uwolnić się od wewnętrznych ograniczeń i zahamowań, przyciągając w zamian dobry los i dobrobyt. W astrologii kamień ten przynosić ma szczęście Wagom i Koziorożcom, a jego planetarnym odpowiednikiem jest Jowisz.
Właściwości lecznicze przypisywane opalowi
Poza wpływem na sferę duchową, opalowi tradycyjnie przypisuje się też szereg właściwości leczniczych. Przede wszystkim ma przywracać wolę życia, dlatego polecany bywa osobom zmagającym się z depresją czy melancholią. Wierzy się też, że wspomaga leczenie chorób oczu i przywraca ostrość wzroku, a noszenie biżuterii z tym kamieniem zaleca się osobom z podwyższonym cholesterolem, niskim ciśnieniem, skłonnością do omdleń czy zagrożonym osteoporozą. W przypadku białaczki tradycyjnie stosuje się odmianę ognistą — eliksir z niej sporządzony miał stymulować produkcję białych i czerwonych krwinek oraz wspomagać regenerację tkanek, dlatego podobne nalewki wykorzystywano też przy chorobach krwi i układu krążenia.
Inne kamienie warte poznania
Opal to jednak nie jedyny bohater naszego poradnika jubilerskiego — opisaliśmy w nim praktycznie wszystkie rodzaje i odmiany kamieni szlachetnych, ich historię, pochodzenie i przypisywane właściwości, każdy w osobnym artykule. Warto poznać bliżej między innymi: diament / brylant, rubin, ametyst, akwamaryn, agat, ametryn, szafir, szmaragd, topaz, cymofan, jadeit, morganit, howlit, perydot, aleksandryt oraz heliodor.