Pallad to mniej rozpoznawalny krewniak platyny i złota, a przy tym jeden z najbardziej szlachetnych metali na Ziemi. Od pewnego czasu zyskuje coraz większą popularność zarówno jako surowiec jubilerski, jak i metal inwestycyjny. Co sprawia, że budzi tak duże zainteresowanie? Czym dokładnie charakteryzuje się pallad i co warto o nim wiedzieć?
Skąd wzięła się jego historia
Historia palladu jako pierwiastka chemicznego sięga końca XVIII wieku, a jego nazwa nawiązuje do mitologii greckiej — pochodzi od przydomka bogini Ateny Palladyjskiej. W 1803 roku angielski chemik William Hyde Wollaston odkrył go, analizując rudę platyny pochodzącą z Ameryki Południowej — był to drugi metal szlachetny odnaleziony w platynie, zaraz po rodzie. To właśnie Wollaston nadał nowo odkrytemu pierwiastkowi jego dzisiejszą nazwę.
Pallad to srebrzystobiały metal o wysokiej odporności na korozję i niewielkiej reaktywności chemicznej, a do tego posiadający doskonałe właściwości katalityczne, dzięki którym jest niezwykle ceniony w przemyśle chemicznym i motoryzacyjnym. Wykorzystanie tego kruszcu rozwijało się równolegle z postępem technologicznym i odkrywaniem jego unikalnych właściwości — dziś stosuje się go szeroko w produkcji katalizatorów samochodowych, elektrod do wytwarzania wodoru, instrumentów naukowych i sprzętu laboratoryjnego, a także w przemyśle elektronicznym, przy produkcji kondensatorów i elementów półprzewodnikowych. Historia palladu jako metalu szlachetnego to w istocie historia innowacji, a jego znaczenie dla nauki i przemysłu wciąż rośnie wraz z rozwojem technologii.
Zastosowania — od katalizatorów po jubilerstwo
W latach 90. i na początku XXI wieku pallad kojarzył się przede wszystkim z katalizatorami samochodowymi oraz przemysłem chemicznym — metaliczny pallad i jego związki mają bowiem ogromne znaczenie w katalizie, ułatwiając przebieg wielu reakcji chemicznych. Dawniej złotnicy stosowali go też do produkcji białego złota, bo ma zdolność neutralizowania jego żółtego odcienia, a przy tym pozostaje równie szlachetny jak sam kruszec bazowy.
Wygląd i właściwości fizyczne
Pallad wykazuje typowe cechy metaliczne — jest kowalny, ciągliwy, ma srebrzystoszarą barwę i wyraźny połysk. W temperaturze pokojowej nie jest zbyt reaktywny, co czyni go wręcz idealnym surowcem do wyrobu pierścionków czy obrączek ślubnych. Z naukowego punktu widzenia jego najbardziej charakterystyczną cechą jest zdolność do rozpuszczania ogromnych ilości wodoru gazowego — jedna objętość palladu może wchłonąć aż 900 objętości gazu, co można sobie wyobrazić jak wsypanie do jednego garnka z wodą aż 900 garnków wypełnionych cukrem.
Pozostałe cechy warte poznania
Jako metal szlachetny pallad wyróżnia się kilkoma dodatkowymi właściwościami, które przekładają się na jego szerokie zastosowanie. Cechuje go wysoka odporność na korozję — jest znacznie mniej reaktywny niż wiele innych metali, więc nie ulega łatwo działaniu czynników atmosferycznych ani większości substancji chemicznych, co czyni go idealnym materiałem tam, gdzie liczy się trwałość w agresywnym środowisku. Jego właściwości katalizacyjne pozostają jednymi z najważniejszych w chemii — struktura atomowa i elektronowa palladu sprawia, że skutecznie katalizuje reakcje utleniania i redukcji, co znajduje zastosowanie choćby w katalizatorach samochodowych ograniczających emisję szkodliwych substancji. Metal ten ma też wysoką temperaturę topnienia, sięgającą około 1554°C, dzięki czemu dobrze znosi ekstremalne temperatury i sprawdza się w komponentach lotniczych, piecach przemysłowych czy sondach pomiarowych. Jest przy tym stosunkowo biokompatybilny, a więc dobrze tolerowany przez organizm ludzki, co pozwala wykorzystywać go w niektórych zastosowaniach medycznych, na przykład w implantach czy narzędziach chirurgicznych, a do tego wyjątkowo wytrzymały mechanicznie, co czyni go dobrym materiałem na sprężyny, druty czy elektrody.
Pallad w jubilerstwie
Jako surowiec do wyrobu biżuterii pallad stosowany jest od lat 30. XX wieku, choć początkowo wykorzystywano go wyłącznie jako dodatek do platyny i złota. Gdy ceny obu tych najdroższych metali szlachetnych osiągały kolejne rekordy, złotnicy postanowili uczynić z palladu ich równorzędnego konkurenta. Jego popularność sukcesywnie rośnie, choć znacznie wolniej niż w przypadku platyny czy złota — wynika to zapewne z faktu, że wciąż jest to metal mało znany szerokiej publiczności, a do tego trudniejszy w obróbce niż inne kruszce. Mimo to dużym uznaniem cieszą się przede wszystkim obrączki ślubne wykonane właśnie z palladu.
Podsumowanie
Choć pallad jest znacznie bardziej szlachetny niż srebro, pozostaje przy tym mniej odporny — a więc bardziej reaktywny — niż złoto czy platyna, dlatego u niektórych osób mogą wystąpić na niego reakcje alergiczne. Osoby uczulone na inne metale, choćby na nikiel, powinny więc jeszcze przed zakupem sprawdzić, czy pallad im nie zaszkodzi. Warto dodać, że wykorzystuje się go też do produkcji powłok złotych stalówek, gdy klient chce mieć srebrną, a nie złotą barwę pióra.
Biżuterię z tego wyjątkowego metalu znajdziecie w naszym sklepie jubilerskim Lisiewski Fine Jewellery — zapraszamy do zapoznania się z ofertą.