Odlewanie złota to jedna z najstarszych, jeśli nie najstarsza, technika stosowana w złotnictwie. Złoto jest jednym z niewielu metali, które w naturze można znaleźć w postaci rodzimej — czyli już jako gotowy metal, a nie rudę wymagającą pracochłonnego wydobycia czystego kruszcu. Rodzime złoto rzadko bywa jednak w pełni czyste — najczęściej towarzyszy mu niewielka domieszka srebra, miedzi czy platyny, co nie umniejsza jego wartości, a z punktu widzenia złotnictwa wręcz korzystnie wpływa na właściwości mechaniczne gotowego stopu.
Złoty wisior wykonany techniką odlewu na tracony wosk. Afryka, plemię Ebrie, Wybrzeże Kości Słoniowej.
Na czym polega odlew metodą traconego wosku
Sam proces odlewu może się wydawać zaskakująco prosty i tani — to jednak złudne wrażenie, bo nawet dziś, mimo nowoczesnych rozwiązań technicznych, potrafi sprawić niejedną niespodziankę. Metoda traconego wosku, dająca wyjątkowo wierne odwzorowanie nawet drobnych detali, zaczyna się od stworzenia prototypu przedmiotu wykonanego z wosku. Taki model zalewa się następnie substancją przypominającą gips, tworząc wokół niego formę. Gdy forma stwardnieje, podgrzewa się ją do odpowiedniej temperatury, by usunąć z niej wosk — ten wypływa, pozostawiając w środku pustą przestrzeń dokładnie odwzorowującą kształt pierwotnego modelu.
Złoty wisior, odlew na wosk tracony, Afryka, lud Baule, Wybrzeże Kości Słoniowej
Od tego momentu wystarczy wypełnić powstałą pustkę roztopionym metalem szlachetnym, odczekać, aż całość wystygnie, usunąć formę — i gotowy, metalowy przedmiot trafia do dalszej obróbki. Brzmi prosto, prawda? Cały wysiłek złotnika koncentruje się jednak na etapie wcześniejszym — wykonaniu precyzyjnego woskowego prototypu, co wymaga rzeźbiarskiego talentu, precyzji i przede wszystkim cierpliwości. Ta ostatnia jest szczególnie niezbędna, gdy odlew się nie powiedzie i cała włożona w model praca przepada bezpowrotnie, zmuszając do rozpoczęcia wszystkiego od nowa.