Zultanit, znany też pod nazwą diaspor, po raz pierwszy opisano w Turcji w 1982 roku, a jego nazwa pochodzi od pobliskiej rzeki Sultan, w okolicach której go znaleziono. To, co czyni ten kamień naprawdę wyjątkowym, to zdolność zmiany barwy w zależności od kąta padania światła — w ciągu dnia przybiera odcień brązu, a wieczorem staje się wyraźnie bardziej różowy. Ceni się go też za przejrzystość i połysk, a dziś najczęściej trafia do pierścionków i kolczyków — jest to jednak surowiec rzadki, cenny właśnie ze względu na swoją niepowtarzalność.
Kamień ozdobny czy szlachetny?
Zultanit klasyfikuje się jako kamień ozdobny, nie szlachetny. To odmiana diaspora, niezwykle rzadko spotykana w naturze, ceniona za unikalną barwę zmieniającą się od bieli po ciemny brąz. Jednocześnie jest kamieniem dość delikatnym i podatnym na uszkodzenia, co dodatkowo ogranicza jego popularność w codziennej biżuterii.
Mechanizm zmiany koloru
Za tę niezwykłą właściwość odpowiadają domieszki innych pierwiastków w strukturze kamienia — przede wszystkim niobu i wolframu. To one pochłaniają światło o różnych długościach fali, co powoduje pozorną zmianę koloru w zależności od kąta padania i natężenia oświetlenia. Właśnie ta zdolność do przybierania różnych odcieni w zależności od kąta obserwacji czyni zultanit tak interesującym i unikalnym kamieniem ozdobnym.
Skąd pochodzi ten kamień
Zultanit wydobywa się właściwie wyłącznie w Turcji — z jednego, jedynego znanego na świecie złoża, położonego w pobliżu miasta Ortaköy w północnej części kraju. Odkryto je pod koniec XX wieku i od tego czasu jest tam nieprzerwanie eksploatowane. Mimo tej rzadkości, unikalny kolor i przejrzystość sprawiają, że kamień ten cieszy się uznaniem zarówno wśród jubilerów, jak i kolekcjonerów.
- To niepowtarzalny kamień ozdobny o zmiennej barwie, przechodzącej od bieli po ciemny brąz.
- Jest delikatny i podatny na uszkodzenia, dlatego nie każdy decyduje się osadzić go w biżuterii noszonej na co dzień.
- Wyróżnia się wysoką przejrzystością i połyskiem, co doceniają jubilerzy.
- Ma unikalną zdolność zmiany odcienia w zależności od kąta, pod jakim na niego patrzymy.
- Jest niezwykle rzadki, bo pochodzi praktycznie z jednego znanego złoża na świecie, zlokalizowanego w Turcji.
Pierścionek z Zultanitem
Ile trzeba za niego zapłacić
Cena zultanitu zależy od jakości, koloru, wielkości i pochodzenia konkretnego okazu, ale generalnie kamień ten wypada taniej niż inne kamienie szlachetne, takie jak diamenty czy rubiny.
Niewielki egzemplarz jakości "A" o jasnym kolorze może kosztować od kilku do kilkudziesięciu dolarów za karat, podczas gdy duży, czysty kamień wysokiej jakości o jasnej barwie bywa wyceniany na od kilkuset do kilku tysięcy dolarów za karat.
Warto pamiętać, że to kamień rzadki, pochodzący z jednego znanego źródła w Turcji, co ma bezpośredni wpływ na jego cenę.
Ze względu na tę wyjątkowość i rzadkość, ceny zultanitu wahają się mocniej niż w przypadku innych kamieni ozdobnych — dlatego przed zakupem warto dokładnie ocenić jakość, rozmiar i barwę konkretnego egzemplarza.