Złota biżuteria: fakty i ciekawostki, które da się sprawdzić

Ile lat ma złota biżuteria?

Fakt 1. Najstarsze znane, dobrze datowane złote przedmioty znaleziono w nekropolii w Warnie nad Morzem Czarnym. Badania radiowęglowe datują groby na lata 4569–4340 p.n.e. W grobach było około trzech tysięcy złotych przedmiotów o łącznej masie około sześciu kilogramów.

Wniosek jest prosty: złoto było obrabiane i noszone na długo przed pismem i dużymi miastami. Szersze tło historyczne znajdziesz w poradzie o historii i cechach złota.

Dlaczego złoto jest tak łatwe w obróbce?

Fakt 2. Złoto topi się w temperaturze około 1064 °C. To temperatura osiągalna w zwykłym piecu pracowni, więc można je odlewać i lutować. Szczegóły omawia porada o temperaturze topnienia złota.

Fakt 3. Złoto jest najbardziej kowalnym metalem. Jeden gram da się rozklepać w blachę o powierzchni około 1 m². Dlatego złotnicy robią z niego cienkie folie, cienkie druty i ażurowe formy.

Fakt 4. Czyste, 24-karatowe złoto jest bardzo miękkie. Do biżuterii dodaje się więc inne metale, które zwiększają twardość. Dlaczego tak jest, tłumaczy porada o 24-karatowym złocie.

Z warsztatu: wyrób z bardzo wysokiej próby łatwiej się rysuje i odkształca, na przykład obrączka noszona codziennie. To nie wada materiału, tylko jego natura. Przy pierścionkach noszonych bez przerwy lepsza jest próba z większym dodatkiem metali stopowych.

Dlaczego złoto praktycznie nie ciemnieje?

Fakt 5. Czyste złoto nie reaguje z tlenem w żadnej temperaturze i jest odporne na większość kwasów i zasad. Rozpuszcza się między innymi w wodzie królewskiej, czyli mieszaninie kwasów solnego i azotowego. Dlatego stare złote znaleziska zwykle zachowują połysk, nawet po wielu wiekach w ziemi.

Biżuteria jest jednak stopem, więc o jej wyglądzie decyduje cały skład. Zasady czyszczenia opisuje porada o pielęgnacji złotej biżuterii.

Karat i próba: skąd liczby 585 i 750?

Fakt 6. Karat złota to jedna dwudziestoczwarta część masy stopu. Złoto 24-karatowe to próba 999. Złoto 18-karatowe zawiera 18 części złota na 24, czyli 750 na tysiąc. Złoto 14-karatowe zawiera 14 części z 24, co daje około 58,3%; w próbie 585 przyjęto zaokrąglenie do 58,5%.

Fakt 7. Karat złota i karat kamieni to dwie różne rzeczy. Karat kamienia to jednostka masy równa 0,2 g. Karat złota to miara czystości. Częsty błąd: czytanie „14 K” jako masy. O obu jednostkach przeczytasz w poradzie o karacie i punkcie.

Przykład z praktyki: obrączka o masie 5 g w próbie 585 zawiera około 2,9 g złota, a w próbie 750 około 3,75 g. Reszta to srebro, miedź lub inne metale, które nadają barwę i twardość. Dwie obrączki o tym samym kształcie, ale z różnych prób, mają więc nieco różną masę i barwę, bo gęstość stopu zależy od jego składu.

Skąd biorą się barwy złota?

Fakt 8. Barwę złota zmienia się dodatkami. Więcej miedzi daje złoto różowe lub czerwone. Złoto białe powstaje przez dodanie jednego lub kilku białych metali, takich jak pallad, nikiel, srebro lub platyna. Dodatek srebra daje barwę zielonkawą. Wyroby z białego złota często pokrywa się cienką warstwą rodu, co opisuje porada o rodowaniu.

Fakt 9. W przyrodzie występuje naturalny stop złota ze srebrem, zwany elektrum. Przy zawartości srebra od około 14 do 29% ma barwę zielonkawożółtą. To dowód, że złoto o zielonym odcieniu nie jest wymysłem jubilerów.

Czy gęstość wystarczy, by poznać złoto?

Fakt 10. Gęstość złota to około 19,3 g/cm³. Wolfram ma niemal taką samą, około 19,25 g/cm³, więc bywa używany do fałszowania sztab. Pomiar gęstości sam więc niczego nie przesądza. Pewne rozpoznanie wymaga badań w pracowni i cech probierczych; zobacz poradę o rozpoznawaniu prawdziwego złota.

Złota biżuteria na zamówienie: co z tych faktów wynika?

Przy wyborze złotej biżuterii zadaj trzy pytania: jaka próba, jaka barwa i jak będzie noszona. Wyroby z naszej oferty znajdziesz w kategorii biżuteria złota. Jeśli chcesz inną próbę lub barwę, wykonamy to na zamówienie – zostaw kontakt i opisz swój pomysł.

Najczęstsze pytania o złotą biżuterię