Pozłacana biżuteria: wady, zalety i trwałość

Czym jest pozłacana biżuteria i czym różni się od złotej?

Złota biżuteria z próbą, na przykład 585, jest wykonana ze stopu złota z miedzią i srebrem na całej grubości. Zawartość czystego złota wyraża właśnie próba: 585 oznacza 58,5 procent złota. Opisuje ją porada o wyborze próby złota. W pozłacanej biżuterii złoto jest tylko powłoką. Wnętrze to najczęściej srebro, bywa też mosiądz lub inny stop. Powłokę nakłada się zwykle metodą galwaniczną: wyrób zanurza się w kąpieli i prąd osadza cienką warstwę złota.

Na wyrobie pozłacanym nie ma próby złota, bo złoto jest tylko powłoką. Zwykle widać oznaczenie metalu bazowego, na przykład próby srebra. Jeśli na pozłacanym wyrobie widzisz próbę 585, a cena wydaje się zbyt niska, sprawdź ją u jubilera; o sposobach rozpoznawania pisze porada o odróżnianiu złota od tombaku.

Spotkasz też nazwy pośrednie. Złoto dublowane (gold filled) to gruba warstwa złota zgrzana z metalem bazowym. Vermeil to srebro z grubszą warstwą złota; w USA nazwa wymaga srebra próby 925, złota co najmniej 10 karatów i warstwy co najmniej 2,5 mikrometra. W Polsce nazwy takie jak „pozłacane” czy „vermeil” bywają używane różnie, bo nie ma powszechnie stosowanego progu grubości warstwy. Więcej o tej odmianie znajdziesz w poradzie o biżuterii typu vermeil.

Jak trwała jest pozłacana biżuteria?

Trwałość zależy przede wszystkim od grubości powłoki. Złocenie typu flash to zwykle ułamek mikrometra, często poniżej 0,5; takie warstwy ścierają się szybko. Powłoka kilkukrotnie grubsza, rzędu 2,5 mikrometra, jak w vermeil, trwa wyraźnie dłużej, ale też się zużywa. Pozłacanie nie jest więc stanem stałym: to warstwa eksploatacyjna, która ubywa tym szybciej, im częściej się o coś ociera.

Najszybciej ściera się w miejscach styku: na wewnętrznej stronie pierścionka, na brzegach i wypukłościach, na zapięciu bransoletki, tam gdzie biżuteria ociera się o ubranie lub o inne ozdoby. Na kolczykach z długimi wiszącymi elementami zużywają się miejsca styku z uchem. Pot, wilgoć, perfumy, kremy i środki czystości przyspieszają ten proces, a wysoka temperatura i chlor w basenie dodatkowo.

Pytanie, czy pozłacana biżuteria czernieje, wraca w wyszukiwarkach często. Samo złoto praktycznie nie ciemnieje, ale gdy cienka warstwa się przeciera, odsłania się metal spod spodu. Srebro wchodzi w reakcję z siarką i wilgocią i ciemnieje, więc w miejscach starcia pojawiają się ciemne plamy; mechanizm opisuje porada dlaczego srebro ciemnieje. Mosiądz i inne stopy z miedzią mogą dawać zielonkawy ślad na skórze.

Z warsztatu: zanim pozłacany wyrób wytrze się do metalu, zwykle zmienia odcień: żółć robi się bledsza, a w miejscach styku bywa widać jaśniejszy lub ciemniejszy metal spod spodu. To czytelny sygnał, żeby przestać nosić wyrób na co dzień i oszczędzać to, co zostało.

Jakie są zalety pozłacanej biżuterii?

Zaletą jest wygląd złota przy mniejszym zaangażowaniu kruszcu: pozłacany wyrób kosztuje wyraźnie mniej niż złoty o podobnej formie. Dobrze się sprawdza przy ozdobach okazjonalnych, do wieczorowego stroju, jako dodatek do stylizacji, którą zmieniasz, albo wtedy, gdy chcesz sprawdzić, czy żółty kolor pasuje do twojej karnacji, zanim wybierzesz złoto. Pod spodem lepiej mieć srebro 925 niż nieznany stop: gładka, jednolita podstawa daje równiejszą powłokę, a przy starciu odsłania metal, który zwykle podrażnia skórę mniej niż mosiądz czy stopy z niklem, choć u części osób reaguje i srebro, bo zawiera miedź.

Jakie są wady pozłacanej biżuterii?

Pierwsza wada to czas życia: powłoka jest warstwą zużywalną, więc wyrób w końcu straci złoty wygląd. Druga to ograniczone możliwości napraw: do wyrobu cienko pozłacanego nie można bez ryzyka dolutować elementu ani zmienić rozmiaru, bo ciepło może uszkodzić powłokę, a po naprawie trzeba ją odnowić. Trzecia to uczulenia: jeśli pod spodem jest metal, na który reagujesz, odsłonięty po starciu powłoki może podrażniać skórę. Czwarta to brak wartości kruszcowej: z pozłacanego wyrobu praktycznie nie odzyskasz złota.

Dla obrączki i pierścionka zaręczynowego pozłacanie jest złym wyborem, bo te wyroby nosi się codziennie, przez lata, i stale ocierają się o dłoń. Sprawdzają się tu złoto, platyna lub pallad; o trwałości złota piszemy w poradzie czy złoto się rysuje.

Częsty błąd: wrzucanie pozłacanej biżuterii do wspólnego pudełka lub kosmetyczki z innymi ozdobami. Twardsze elementy, zapięcia i kamienie rysują cienką powłokę, a w miejscach zarysowań zaczyna się ona wycierać najszybciej.

Jak dbać o pozłacaną biżuterię?

Najlepiej zakładać ją na końcu, po kremach i perfumach, a zdejmować pierwszą po powrocie do domu. Nie nosimy jej pod prysznicem, w basenie, na siłowni ani podczas sprzątania. Przechowuj ją w osobnych woreczkach lub przegródkach, z dala od wilgoci i od twardszych ozdób. Do czyszczenia wystarczy miękka, sucha ściereczka, a gdy nie wystarcza, wilgotna z odrobiną łagodnego mydła, po czym wyrób od razu wysusz; pasty i polerki do srebra zdejmują złoto razem z zabrudzeniem, a zanurzanie w płynie skraca życie powłoki. Gdy pod spodem jest srebro, przydadzą się wskazówki z porady jak czyścić i pielęgnować srebrną biżuterię.

Gdy złoto się wytrze, powłokę można odnowić, ale tylko jeśli wyrób jest w dobrym stanie i metal pod spodem nie jest uszkodzony. Jeśli chcesz mieć złoty wygląd na lata, zamów wyrób ze złota; wykonamy go na zamówienie według rysunku lub zdjęcia – zostaw kontakt i opisz, czego szukasz.

Czy pozłacana biżuteria jest dobrym wyborem?

Pozłacana biżuteria jest dobrym wyborem, gdy wiesz, czego się spodziewać: ma wyglądać jak złoto przez ograniczony czas i nie pracować na co dzień. Dla ozdoby na kilka okazji w roku lub dla stylizacji, którą chcesz zmieniać, jest rozsądna. Dla wyrobu na lata, noszonego codziennie, lepsze jest złoto próby 585 lub wyższej; porównanie pomaga zrobić kategoria biżuterii złotej.

Najczęstsze pytania