Biżuteria z kryształami – z czego jest kamień i jak o niego dbać

Co oznacza słowo „kryształ” w opisie biżuterii?

W mineralogii kryształ to ciało o uporządkowanej strukturze wewnętrznej. Kryształ górski jest bezbarwną odmianą kwarcu, czyli minerałem o twardości 7. Szkło jest natomiast materiałem bezpostaciowym, bez struktury krystalicznej, a „szkło kryształowe” to nazwa handlowa szkła o podwyższonym współczynniku załamania światła, zwykle z dodatkiem tlenków metali. To wciąż szkło, a nie kryształ w sensie mineralogicznym. W opisie wyrobu słowo „kryształ” bywa więc nazwą handlową, a nie informacją o minerale, dlatego czytaj cały opis kamienia, a nie tylko pierwsze słowo w tytule oferty.

Trzecia grupa to kamienie syntetyczne, wytworzone w laboratorium, na przykład moissanit, korund syntetyczny czy cyrkonia sześcienna. Cyrkonię opisujemy osobno w poradzie o cyrkoniach. Dlatego przy każdym wyrobie ustal, z którego z tych materiałów jest kamień.

Jak twardość wpływa na trwałość biżuterii z kryształami?

Skala Mohsa porządkuje materiały od 1 do 10 według odporności na zarysowanie. Diament ma 10, szafir i rubin 9, cyrkonia sześcienna 8–8,5, kryształ górski 7, a szkło około 5–6. Zasada praktyczna: twardszy materiał rysuje miększy, a codzienny kurz zawiera drobiny kwarcu o twardości 7. Dlatego kamienie twardsze od 7 zwykle zachowują polerowaną powierzchnię przez lata, a miększe z czasem tracą połysk i pokrywają się siateczką drobnych rys.

Z warsztatu: przy naprawach często widzimy kamienie klejone, które wypadły po kąpieli w gorącej wodzie albo po myjce ultradźwiękowej, oraz matową „mgiełkę” na górnych fasetkach po wielu latach noszenia. Oprawa, w której kamień jest trzymany mechanicznie chwytami, zwykle trzyma go pewniej niż sam klej.

Jak pielęgnować biżuterię z kryształami?

Łagodna pielęgnacja wystarcza w większości przypadków:

• zakładaj biżuterię na końcu, po perfumach, lakierze do włosów i kremach, bo te zostawiają na kamieniach film i matowią je;
• myj ją letnią wodą z odrobiną łagodnego mydła, miękką szczoteczką, a następnie wytrzyj miękką ściereczką;
• unikaj myjek ultradźwiękowych i gorącej pary przy kamieniach klejonych oraz tych, których rodzaju nie znasz;
• kamieni na folii (z lustrzanym spodem) nie moczyj wcale, bo wilgoć niszczy folię;
• przechowuj każdy wyrób osobno, w miękkim woreczku lub przegródce, bo twardszy materiał rysuje miększy.

Częsty błąd: czyszczenie biżuterii z kryształami tym samym preparatem lub pastą, których używa się do złota. Szorstkie środki rysują miękkie powierzchnie, a agresywne rozpuszczalniki naruszają klej. O metalu oprawy przeczytasz w poradzie jak czyścić i pielęgnować złotą biżuterię, a ogólne zasady odkładania wyrobów opisuje tekst przechowywanie biżuterii – kilka zasad.

O co zapytać sprzedawcę biżuterii z kryształami?

Zapytaj o cztery rzeczy: z czego jest kamień (naturalny, syntetyczny, szkło), jak jest osadzony (oprawa czy klej), z jakiego metalu i próby jest oprawa oraz czy kamień można wymienić. Odpowiedzi pozwolą ocenić, jak wyrób zniesie codzienne noszenie. Poproś też o wpisanie rodzaju kamienia na dokumencie sprzedaży, bo przy ewentualnej naprawie będzie wiadomo, z czym ma do czynienia jubiler.

Znaczenie ma też twardość: kamienie twardsze od 7, na przykład diament, szafir, rubin czy spinel, zwykle znoszą noszenie najlepiej, a opal, perły i turkus są miękkie i wymagają ostrożności. Certyfikat kamienia dokumentuje, co dokładnie masz. Zakres kamieni opisaliśmy w poradzie kamienie szlachetne i ozdobne – kompendium, a gotowe wyroby ze złota obejrzysz w kategorii biżuteria złota.

Najczęstsze pytania