Czerwony diament: najrzadsza barwa i kamienie, z którymi bywa mylony

Czym jest czerwony diament i skąd bierze barwę?

Czerwony diament należy do diamentów fantazyjnych, czyli o wyraźnej barwie. Barwa jest tu najważniejszą cechą, a ocena odbywa się w odrębnej skali niż dla diamentów bezbarwnych. Zasady oceny znajdziesz w poradzie o podstawowych informacjach o diamentach, a o samych barwach w poradzie o fantazyjnych barwach diamentów.

Barwa niebieska pochodzi od boru, żółta od azotu. Czerwona i różowa mają inną przyczynę: najpewniej odkształcenie plastyczne, czyli przesunięcie atomów w sieci krystalicznej, które zachodzi, gdy diament wędruje ku powierzchni w skale macierzystej. W uproszczeniu czerwień bywa traktowana jako bardzo skoncentrowany róż, ale nauka nie wyjaśniła tego procesu do końca. Typ diamentu, czyli to, czy zawiera azot, bywa przy tym różny, więc sam typ niczego nie rozstrzyga.

W opisach laboratoryjnych czerwień rzadko bywa czysta. W powszechnie stosowanym systemie ocen barwnych diamentów (inne laboratoria mogą nazywać kategorie nieco inaczej, a pisownia nazw bywa różna) czerwień ma cztery kategorie: Fancy Red, Fancy Brownish Red, Fancy Purplish Red i Fancy Orangey Red. Nie stosuje się tu stopni intensywności, takich jak Fancy Vivid. Jeśli oferta zawiera taki zapis, to sygnał, by zachować ostrożność: może dotyczyć kamienia różowego, nie czerwonego.

Skąd pochodzą czerwone diamenty?

Większość czerwonych diamentów wydobywanych w ostatnich dziesięcioleciach pochodziła z kopalni Argyle w Australii Zachodniej. Było to główne na świecie źródło różowych diamentów, choć większość jej produkcji stanowiły kamienie brązowe, i zamknięto ją w ostatnich latach po wyczerpaniu zasobów.

Pojedyncze czerwone kamienie znajdowano też w Brazylii, Rosji i w niektórych krajach afrykańskich. Według popularnych opracowań w latach 1957–1987 jedno z największych laboratoriów gemmologicznych nie wydało żadnego raportu z określeniem czerwony. Obecnie do obrotu trafia zaledwie garstka takich kamieni rocznie.

Z punktu widzenia jubilera czerwony diament to kamień z dokumentacją i znaną historią, a nie towar z witryny. Nawet bardzo drobny egzemplarz wymaga badania w laboratorium, zanim ktokolwiek nazwie go czerwonym.

Moussaieff Red: największy znany czerwony diament

Moussaieff Red ma 5,11 ct, szlif trójkątny i według opisów jest bez wad wewnętrznych. Dawniej nazywał się Red Shield. Odnaleziono go w Brazylii; źródła rozbiegają się co do daty, podając koniec lat osiemdziesiątych lub początek dziewięćdziesiątych. Surowy kamień miał według jednej relacji 13,9 ct, więc szlif zabrał ponad połowę masy. Drugim co do wielkości znanym czerwonym diamentem jest według tego samego opracowania Kazanjian Red, 5,05 ct.

Czym różni się czerwony diament od rubinu, spinelu i granatu?

Wszystkie te kamienie bywają nazywane czerwonymi, ale to różne minerały. Diament jest najtwardszy (10 w skali Mohsa), rubin, czyli czerwony korund, ma 9, cyrkonia sześcienna 8–8,5, spinel 8, a granaty 7–7,5. Skala Mohsa jest porządkowa: mówi o kolejności twardości, a nie o równych odstępach między kamieniami. Diament ma też najwyższy współczynnik załamania światła, około 2,42, co daje mocny blask. Rubin opisujemy w poradzie o rubinie jako kamieniu jubilerskim, a różnice między czerwonymi kamieniami w poradzie o czerwonych kolczykach: rubin, granat czy spinel.

Z warsztatu: kamień z czerwonym blaskiem, który klient nazywa czerwonym diamentem, najczęściej okazuje się rubinem, spinelem albo granatem w oprawie z brylantami bocznymi. Odróżnia się je lupą i pomiarem na refraktometrze: rubin i spinel dają na nim odczyt, a diament i cyrkonia sześcienna mają współczynnik załamania spoza jego skali.

Częsty błąd: przekonanie, że każdy różowy lub brunatny diament jest czerwony. Kamienie różowe, pomarańczowe i brunatne to osobne barwy fantazyjne; czerwień zaczyna się dopiero tam, gdzie laboratorium to stwierdzi w raporcie. Podobnie jest z pierścionkiem z czerwonym oczkiem: oczko to zwykle inny kamień.

Jak odróżnić naturalny czerwony diament od imitacji i kamieni poddanych obróbce?

Czerwień można uzyskać sztucznie: napromieniowaniem diamentu o słabej barwie i wyżarzeniem w wysokiej temperaturze. Taki kamień jest prawdziwym diamentem, ale barwa nie jest naturalna i nie może być sprzedawany jako naturalny czerwony. Zdarzają się też czerwone cyrkonie sześcienne, szkła i tworzywa, a diamenty syntetyczne tej barwy są rzadkie, lecz możliwe. O różnicy między kamieniem naturalnym a laboratoryjnym piszemy w poradzie o diamentach syntetycznych.

Jedyną pewną ochroną jest raport z niezależnego laboratorium, który wprost stwierdza, czy barwa jest naturalna. Kiedy dokument jest potrzebny, a kiedy tylko ładnie wygląda, opisuje porada o certyfikacie diamentu. Kamień oferowany jako czerwony diament bez takiego raportu traktuj jako niepotwierdzony.

Czerwony diament czy rubin – co wybrać do biżuterii?

Do codziennego noszenia rubin i spinel są łatwiej dostępne: mają dobrą twardość i bogatą czerwień, a czerwony diament praktycznie nie trafia do zwykłego obrotu. Jeśli marzy ci się diament o wyrazistej barwie, zajrzyj do kategorii brylanty fantazyjne, gdzie znajdziesz kamienie w innych kolorach. Pierścionek lub wisiorek z rubinem, spinelem albo granatem wykonamy też na zamówienie: zostaw kontakt i opisz, jaką czerwień masz na myśli, a przygotujemy projekt i wycenę.

Najczęstsze pytania