Czy warto inwestować w perły? Historia i wartość pereł

Dlaczego perły przez wieki uchodziły za skarb?

Perła naturalna powstaje bez udziału człowieka, w ostrydze lub małży, a żeby znaleźć jedną piękną, trzeba było otworzyć ogromną liczbę muszli. Najsłynniejsze łowiska leżały w Zatoce Perskiej, wokół Bahrajnu, oraz w wodach Cejlonu i Zatoki Mannar, między Indiami a Sri Lanką. Nurkowie schodzili tam na jednym oddechu, z obciążnikiem, wynurzali się z pełnymi koszami muszli, a dopiero na łodzi okazywało się, czy w którejś kryje się perła. Najpiękniejsze trafiały na dwory władców i do skarbców rodów, gdzie przechodziły z pokolenia na pokolenie jak ziemia czy złoto.

Najsłynniejsza opowieść pochodzi od Pliniusza Starszego: Kleopatra miała podczas uczty rozpuścić w occie jedną ze swoich pereł i wypić ją, by pokazać Markowi Antoniuszowi swoje bogactwo. To legenda, a historycy mają wątpliwości, czy do uczty w ogóle doszło. Prawdą jest jedno: perła składa się głównie z węglanu wapnia i reaguje z kwasami, dlatego dziś tak ostrożnie z nią postępujemy.

Sznur pereł wymieniony na rezydencję – co wydarzyło się w 1917 roku?

W 1917 roku dom jubilerski Cartier zdobył w Nowym Jorku siedzibę przy Fifth Avenue 653: rezydencję Mortona Planta. Według relacji jego żona Maisie zachwyciła się podwójnym sznurem 128 pereł naturalnych, 73 w jednym rzędzie i 55 w drugim, a sznur wart był wówczas około miliona dolarów. Wymieniono go na dom. To szacunek z epoki, a nie udokumentowana wycena; w zapisie o transakcji pojawia się też 100 dolarów i inne wartościowe świadczenia. Opisy bywają różne, więc traktuję tę historię jako dobrze znaną, ale częściowo anegdotyczną.

Ciąg dalszy jest pouczający. Po śmierci właścicielki sznura, w latach 1956–1957, trafił on według większości relacji na aukcję i osiągnął około 150 tysięcy dolarów; daty i kwoty w źródłach się różnią, a opracowania wiążą ten spadek z tym, że w międzyczasie na rynek weszły perły hodowlane.

Jak perły hodowlane zmieniły rynek?

Kokichi Mikimoto w 1893 roku uzyskał w Japonii pierwsze półkuliste perły hodowlane, a w 1896 roku opatentował ich produkcję. W 1907 roku Tatsuhei Mise uzyskał patent, z którego wyrosła metoda Mise–Nishikawa (współtworzył ją Tokichi Nishikawa), a w 1916 roku Mikimoto dostał patent na perły okrągłe; na większą skalę zbierano je od lat 20. XX wieku. Wtedy ceny pereł naturalnych zaczęły spadać, a przemysł perłowy Bahrajnu, według dokumentacji UNESCO, w latach 30. się załamał.

Rzadkość była fundamentem wartości pereł naturalnych, a gdy pojawiła się alternatywa, fundament osłabł. Perły hodowlane są prawdziwymi perłami, ale można je hodować, więc nie dziedziczą rzadkości naturalnych. Jak je odróżnić, opisujemy w poradzie o perłach naturalnych i hodowlanych.

Czy warto inwestować w perły dziś? La Peregrina i aukcje

Perły naturalne i historyczne nadal budzą wielkie emocje. 13 grudnia 2011 roku w Christie’s w Nowym Jorku, podczas sprzedaży kolekcji Elizabeth Taylor, perła La Peregrina osiągnęła 11 842 500 dolarów z prowizją, co było rekordem aukcyjnym dla pojedynczej perły. Ta gruszkowata perła waży około 50 ct; według przekazów znaleziono ją w XVI wieku w pobliżu Panamy i należała do hiszpańskich władców, a w 1969 roku Richard Burton kupił ją na aukcji dla Elizabeth Taylor za 37 tysięcy dolarów. Na cenę złożyły się naturalne pochodzenie, rozmiar i wielowiekowa historia. To wyjątek, a nie reguła.

Moja opinia jest prosta: perły hodowlane kupuje się dlatego, że są piękne, a nie dlatego, że mają zyskiwać na wartości. Nie przynoszą odsetek, wymagają pielęgnacji i z czasem się zużywają, a rzadko słyszę o odsprzedaży po cenie kupna. Złoto ma notowania i cenę kruszcu; piszemy o nim w poradzie o złocie jako lokacie i biżuterii. W sprawach finansowych decyduje doradca, a my zajmujemy się jakością wyrobu.

Od czego zależy wartość pięknej perły hodowlanej?

Skoro nie rzadkość, to uroda. Dobra perła w dłoni jest chłodna, ociepla się od skóry, a jej blask ma głębię, jakby światło wchodziło pod powierzchnię. Oceniamy ją po kilku cechach, zawsze łącznie.

• Połysk: głęboki, lustrzany blask; perła matowa lub kredowa ma zwykle cienką warstwę perłową.
• Powierzchnia: drobny ślad po wzroście bywa naturalny, rysy i odpryski osłabiają wygląd.
• Kształt i barwa: okrągły jest klasyczny, barokowy ma swój urok; liczy się jednolitość barwy.
• Rozmiar i dobór: w sznurze liczy się dopasowanie perł względem siebie.
• Grubość warstwy perłowej: cienka z czasem się wyciera.

Z warsztatu: sznur połóż na jasnej, matowej podkładce i oceń najpierw całość, potem pojedyncze perły. Nie wypróbowuj perły na zębie: tarcie może ją zarysować, a taki test i tak nie odróżni perły hodowlanej od naturalnej, tylko od gładkiej szklanej imitacji. Lepiej poprosić o ocenę jubilera. Pytaj też, czy perły były barwione lub poddawane obróbce; to nie dyskwalifikuje, ale wpływa na trwałość barwy. W sprawach spornych potrzebne jest badanie w laboratorium gemmologicznym.

Jak pielęgnować perły, żeby służyły przez lata?

Perła ma twardość około 2,5–4,5 w skali Mohsa, czyli jest wyraźnie miększa od większości kamieni szlachetnych, i boi się kwasów, potu oraz kosmetyków.

• Zakładaj na końcu: najpierw perfumy, lakier i krem.
• Po zdjęciu przetrzyj miękką ściereczką.
• Przechowuj osobno, w miękkim woreczku; zasady opisujemy w poradzie o przechowywaniu biżuterii.
• Bez myjki ultradźwiękowej i past polerskich.

Częsty błąd: noszenie sznura podczas sprzątania czy sportu, a potem wrzucenie go do torebki razem z kluczami i kosmetykami. W pracowni widujemy perły zmatowiałe nie z wieku, lecz z takiego traktowania.

Dobrze zrobiony sznur ma perły nawleczone na nić z małym supełkiem między każdą parą, aby nie ocierały się o siebie i nie rozsypały wszystkie naraz przy zerwaniu. Nić z czasem się wyciera, więc sprawdzaj sznur i zapięcie. Pomysły na kolczyki znajdziesz w poradzie o doborze wielkości perły i oprawy, a gotowe oprawy ze srebra w kategorii kolczyki srebrne.

Czy warto inwestować w perły? Moja odpowiedź: pamiątka zamiast lokaty

Jeśli szukasz lokaty kapitału, perły hodowlane nią nie są. Jeśli szukasz biżuterii, która zostanie w rodzinie, to dobry wybór, bo dobrze dobrana i zadbana perła potrafi służyć przez pokolenia, a jej wartością jest pamięć o osobie, która ją nosiła.

Rodzinne sznury mają swoje historie: ten z wesela, ten po babci, ten noszony tylko od święta. Zdarza się, że po latach pozostaje z niego kilka pereł i zdjęcie. Wtedy przychodzi czas na renowację, naprawę albo odtworzenie sznura według zdjęcia, a wszystko, co zostało, da się uwzględnić w nowym projekcie. Z uszkodzonym sznurem czy zużytym zapięciem zapraszamy do kontaktu: ocenimy, co da się odnowić lub odtworzyć; o tym, kiedy warto ratować uszkodzoną rzecz, piszemy w poradzie naprawa czy rekonstrukcja. Jeśli chcesz mieć sznur, kolczyki lub wisiorek z perłami według własnego pomysłu, zostaw kontakt i opisz, co chcesz zamówić lub odnowić: przygotujemy projekt i wycenę. Perłom, jak ludziom, służy czas i troska, a my chętnie pomożemy w jednym i drugim.

Najczęstsze pytania