Diament, szafir czy moissanit: który kamień na co dzień?

Co oznacza twardość 10, 9 i 9,25?

Skala Mohsa porządkuje minerały według tego, który rysuje który. Diament zajmuje w niej miejsce 10, a szafir, czyli odmiana korundu, miejsce 9. Moissanit, czyli węglik krzemu, ma około 9,25. Liczby nie rosną równo. Diament jest wielokrotnie twardszy od korundu, mimo że na skali dzieli ich jeden stopień.

W praktyce każdy z trzech kamieni jest twardszy niż kwarc (7), który tworzy większość kurzu i piasku. Dlatego zwykłe ocieranie o ubrania i meble nie matowi ich powierzchni. Matowość, którą widać w noszonym pierścionku, to najczęściej warstwa tłuszczu, mydła i kurzu, a nie zadrapania.

Twardość nie mówi jednak nic o odporności na uderzenie. Tę cechę opisuje łupliwość i spoistość kamienia.

Który kamień lepiej znosi uderzenia?

Diament ma doskonałą łupliwość w czterech kierunkach. Przy mocnym uderzeniu, zwłaszcza w cienkie rondo, czyli krawędź kamienia, może się odłupać. Zdarza się to rzadko, ale zdarza się. Dlatego pierścionek z diamentem noszony przy pracy ręcznej warto mieć w oprawie osłaniającej rondo.

Szafir nie ma łupliwości, ale jak każdy kamień może pęknąć, szczególnie gdy ma wewnętrzne pęknięcia. Moissanit nie ma wyraźnej łupliwości i jest uważany za kamień bardzo odporny. Nie znaczy to, że niczego nie da się mu zrobić: ostry cios w oprawie wciąż może go uszkodzić.

Częsty błąd: uznanie, że twardość chroni przed wszystkim. Kamień o wysokiej twardości nie rysuje się, ale może się odłupać lub pęknąć. Pierścionki ściąga się przed ćwiczeniami z ciężarami, pracą w ogrodzie i remontem.

Jak różnią się blask i kolor?

Diament odbija światło mocno i neutralnie: daje biały blask i kolorowe rozbłyski, które nazywamy ogniem. Szafir ma mniejszy ogień, ale cenimy go za głębię koloru. Najbardziej znany jest niebieski, lecz szafiry występują też w innych barwach, na przykład różowej, żółtej i białej (bezbarwnej). Czerwony korund nazywa się rubinem, a nie szafirem.

Moissanit rozszczepia światło wyraźniej niż diament, więc daje intensywniejsze tęczowe błyski. Jednym się to podoba, innym wydaje się zbyt efektowne. Pod lupą moissanit pokazuje też podwójne załamanie światła: krawędzie ścianek od spodu mogą wydawać się podwojone. Diament takiego efektu nie ma.

Skąd pochodzą te kamienie?

Diament i szafir występują w przyrodzie, a także powstają w laboratoriach. Diament laboratoryjny ma ten sam skład i budowę co naturalny; odróżnia je badanie w pracowni gemmologicznej, nie oko. Szafiry naturalne często poddaje się obróbce termicznej, która poprawia kolor i przejrzystość. To powszechna praktyka, o której kupujący powinien być poinformowany. Więcej o kamieniach w poradach szafir – kamień jubilerski i diamenty syntetyczne.

Nazwę moissanit nosi po Henrim Moissanie, który w 1893 roku badał próbki z okolic krateru meteorytowego w Arizonie; kryształy uznał wtedy za diamenty. W przyrodzie występuje bardzo rzadko, więc kamienie w biżuterii są zwykle wytworzone w laboratorium. Nie jest to więc imitacja w znaczeniu szkła, tylko osobny minerał, który nie jest diamentem. Szerzej opisuje go porada moissanit i klasyczny diament.

Z warsztatu: proste testery termiczne bywają wprowadzane w błąd, bo moissanit przewodzi ciepło podobnie jak diament i potrafi zostać wskazany jako diament. Rozstrzyga badanie pod lupą i przyrządami, na przykład pomiar przewodnictwa elektrycznego. Dlatego jeśli chcesz mieć pewność, z jakim kamieniem masz do czynienia, zapytaj o dokument i badanie, a nie tylko o wynik testera.

Jak dbać o diament, szafir i moissanit?

Wszystkie trzy można czyścić letnią wodą z kroplą łagodnego mydła i miękką szczoteczką, a potem spłukać i osuszyć. Ważniejsze od rodzaju kamienia bywa to, jak jest osadzony. Dobra oprawa zakrywa rondo, a krapy, czyli zakończenia metalu trzymające kamień, są równe i sprawdzone. Co kilka miesięcy warto pokazać pierścionek jubilerowi, który skontroluje osadzenie.

Ostrożności wymagają szafiry i inne kamienie z wypełnionymi pęknięciami: nie lubią czyszczenia ultradźwiękowego ani silnej chemii. Jeśli nie wiesz, czy kamień był wypełniany, zapytaj. Czyszczenie diamentów opisuje porada jak czyścić biżuterię z diamentami.

Diament, szafir czy moissanit: jak wybrać?

Nie rozstrzygam, który kamień jest najlepszy. Każdy ma inne zalety i inne ograniczenia:

• Diament wybierają osoby, które chcą klasycznego, białego blasku i kamienia o długiej tradycji w pierścionkach zaręczynowych. Ocenia się go według zasad 4C, opisanych w poradzie jak oceniać diamenty.
• Szafir to dobry wybór dla kogoś, kto lubi kolor i nie potrzebuje wyraźnego ognia; nie ma łupliwości, więc dobrze znosi codzienne noszenie w odpowiedniej oprawie.
• Moissanit przemawia do osób, które lubią efektowny, tęczowy blask i wiedzą, że kamień jest laboratoryjny.

Pierścionek noszony codziennie wymaga oprawy dopasowanej do kamienia: niskiej i zabezpieczającej rondo, jeśli pracujesz rękami. O różnicach między szafirem a diamentem pisze też porada szafiry czy diamenty. Gotowe pierścionki z diamentami obejrzysz w kategorii pierścionki z brylantami.

Projektujemy i wykonujemy pierścionki na zamówienie. Opisz, jak nosisz biżuterię i jaki blask lubisz, a podpowiemy dobór kamienia i oprawy: zostaw kontakt.

Najczęstsze pytania o diament, szafir i moissanit