Moissanit a diament: czym się różnią i jak je odróżnić

Czym jest moissanit i skąd się wziął?

Moissanit odkrył w 1893 roku francuski chemik Henri Moissan, badając odłamki meteorytu Canyon Diablo z okolic krateru w Arizonie. Początkowo wziął kryształki za diamenty. Dopiero w 1904 roku, po ponad dziesięciu latach, okazało się, że to węglik krzemu, a minerał nazwano później jego imieniem.

W przyrodzie moissanit jest skrajnie rzadki i występuje w drobnych ziarnach, które nie nadają się do szlifowania. Kamienie jubilerskie wytwarza się w laboratorium. Zaczęto to robić na większą skalę pod koniec lat 90. XX wieku i od tego czasu moissanit funkcjonuje jako odrębny kamień jubilerski. Ponieważ powstaje w laboratorium, należy go nazywać kamieniem syntetycznym lub laboratoryjnym, a nie naturalnym. Więcej o takich kamieniach opisuje porada o syntetycznych kamieniach szlachetnych.

Jak moissanit wypada na tle diamentu?

Różnice widać w kilku wielkościach. Diament ma twardość 10 w skali Mohsa, moissanit około 9,25. Obie wartości są wysokie: moissanit zarysować może praktycznie tylko diament (oraz inny moissanit), a sam zarysuje m.in. rubin i szafir, które mają twardość 9. W niektórych źródłach twardość moissanitu podaje się jako 9,25–9,5. Współczynnik załamania światła diamentu wynosi około 2,42, a moissanitu około 2,65–2,69. Dyspersja, czyli zdolność rozszczepiania światła na barwy tęczy, wynosi w diamencie 0,044, a w moissanicie 0,104, czyli ponad dwa razy więcej. Gęstość diamentu to 3,52 g/cm³, a moissanitu około 3,22 g/cm³.

Co to oznacza w praktyce? Moissanit rzuca więcej tęczowych błysków, a diament daje bardziej stonowany, biały blask. Jedni cenią ten tęczowy efekt, inni wolą spokojniejszy wygląd diamentu, więc warto obejrzeć oba kamienie przy różnym świetle. O tym, jak powstaje blask diamentu, przeczytasz w poradzie o życiu i ogniu brylantu.

Większa gęstość diamentu oznacza, że kamień o tej samej średnicy waży więcej. Przy takich samych wymiarach i szlifie różnica wynosi około 8–9 procent masy, czyli niespełna jedną dziesiątą. Dlatego moissanity ocenia się po średnicy w milimetrach, a nie po karatach, i nie porównuje się ich wprost z karatami diamentów.

Przy codziennym noszeniu oba kamienie wymagają podobnej troski. Zdejmuj pierścionek do prac domowych i ćwiczeń, bo twardość nie chroni przed uderzeniem w krawędź. Kamień czyść ciepłą wodą z kroplą delikatnego detergentu i miękką szczoteczką, a raz na jakiś czas poproś jubilera o sprawdzenie łapek, które mogły się poluzować.

Jak odróżnić moissanit od diamentu?

Gołym okiem robi to tylko wprawiony jubiler, i to nie zawsze. Pomagają następujące cechy:

• Podwójne załamanie. Moissanit rozdwaja promień światła, a diament nie. Pod lupą 10x, po lekkim przechyleniu kamienia i patrząc skośnie przez fasety korony, widać podwojone krawędzie faset z tyłu kamienia. Patrząc dokładnie przez stół, zwykle tego nie widać, bo kamienie szlifuje się tak, by oś optyczna była prostopadła do stołu. Diament pokazuje krawędzie pojedynczo.
• Tester przewodnictwa elektrycznego. Moissanit przewodzi prąd inaczej niż większość diamentów, więc specjalny tester go zdradza. Wyjątkiem są rzadkie diamenty typu IIb (niebieskie), które prąd przewodzą, dlatego i ten wynik warto potwierdzić.
• Wrostki. W moissanicie bywają wydłużone wrostki w kształcie igieł lub nitek. Diament ma inne wrostki, jak kryształki i pęknięcia piórkowe.
• Ogień. Wyraźnie tęczowe błyski przy zwykłym świetle mogą być podpowiedzią, ale nie dowodem.

Zwykły tester diamentów, czyli starszego typu przyrząd mierzący wyłącznie przewodzenie ciepła, sprawdza, jak szybko kamień odprowadza ciepło. Moissanit odprowadza je podobnie jak diament, więc taki przyrząd nie rozróżnia obu kamieni. Wskazanie „diament” nie jest więc dowodem. Część nowszych testerów łączy pomiar przewodzenia ciepła z elektrycznym i potrafi rozpoznać moissanit, ale wynik warto potwierdzić innymi metodami. Podobne rozróżnienie dotyczy cyrkonii, ale tam metody są inne – opisuje je porada jak odróżnić diament od cyrkonii.

Z warsztatu: jeśli kamień w oprawie ma wzbudzać wątpliwości, przechylam go pod lupą i patrzę na krawędzie faset z tyłu. Przy odpowiednim przechyleniu podwojenie bywa dobrze widoczne i może oszczędzić dalszych testów, ale w małych oprawach jest to trudne, a wtedy potrzebny jest sprzęt gemmologiczny.

Częsty błąd: przyjęcie, że skoro tester diamentów pokazał wynik pozytywny, kamień jest diamentem. Dotyczy to zwłaszcza kamieni kupionych bez dokumentu. Przy diamentach poproś o dokument, a przy moissanicie o informację, że jest to kamień laboratoryjny.

Kiedy wybrać moissanit, a kiedy diament?

Moissanit wybierz, gdy zależy Ci na dużej średnicy kamienia, intensywnym ogniu i kamieniu, który dobrze znosi codzienne noszenie. Diament wybierz, gdy wolisz stonowany blask, tradycję i kamień naturalnego pochodzenia. Oba wybory są uprawnione, bo kamienie różnią się charakterem, a nie rangą. Pamiętaj, że także moissanit można uszkodzić uderzeniem w krawędź. Szerzej o wyborze trzech kamieni mówi porada diament, szafir czy moissanit, a o diamentach z laboratorium – tekst o diamentach naturalnych i laboratoryjnych.

Wybór dotyczy też oprawy. Kamień o większym ogniu dobrze wygląda w pierścionku o prostej formie, w której światło może swobodnie wchodzić do wnętrza. Gotowe pierścionki z diamentami obejrzysz w kategorii pierścionki z brylantami. Jeśli wahasz się między moissanitem a diamentem, opisz nam, jaką średnicę kamienia i jaką oprawę masz na myśli – zostaw kontakt, a pomożemy dobrać kamień do projektu.

Niezależnie od wyboru liczy się jasna informacja. Kto kupuje biżuterię z moissanitem, powinien wiedzieć, że kamień powstał w laboratorium, i mieć to opisane w dokumentach.

Najczęstsze pytania