Pielęgnacja tanzanitu: jak zachować blask egzotycznego klejnotu

Dlaczego tanzanit wymaga ostrożności?

Tanzanit to niebieskofioletowa odmiana minerału zoisytu. Barwę zawdzięcza niewielkiej domieszce wanadu. Po raz pierwszy odkryto go w 1967 roku w okolicach Mererani w Tanzanii. Większość kamieni po wydobyciu ogrzewa się, by usunąć brązowawe odcienie i wzmocnić błękit z fioletem. Szerzej o kamieniu piszemy w poradzie kamień z Tanzanii.

Dwie cechy decydują o pielęgnacji:

• Twardość: około 6,5 w skali Mohsa (źródła podają 6–7). Kwarc ma 7, topaz 8, szafir 9, diament 10. Kurz domowy zawiera drobiny kwarcu, więc z czasem rysuje powierzchnię tanzanitu.
• Łupliwość: kamień ma kierunek, wzdłuż którego łatwo się rozszczepia. Po uderzeniu w niewłaściwy bok kamień może pęknąć, mimo że oprawa wygląda na nietkniętą.

Do tego dochodzi wrażliwość na gwałtowne zmiany temperatury i na niektóre kwasy, między innymi solny i fluorowodorowy. Mimo to tanzanit nadaje się do każdej formy biżuterii, jeśli nosisz go rozsądnie.

Jak nosić tanzanit, żeby nie stracił blasku?

• Ostatni na, pierwszy z: zakładaj biżuterię po makijażu, perfumach i lakierze do włosów, a zdejmuj ją przed przebraniem się. Osady kosmetyków matowią kamień i metal.
• Zdejmuj do prac: sprzątanie, zmywanie, ogród, sport i basen. Chlor, detergenty i uderzenia to najczęstsze źródła uszkodzeń.
• Uważaj na uderzenia: pierścionek często obija się o blat, drzwi i kierownicę. Przy łupliwości jedno mocne uderzenie może zniszczyć kamień.
• Unikaj nagłych zmian temperatury: nie przechodź w biżuterii z mrozu do gorącej kąpieli ani do sauny.

Z warsztatu: kamień, który wystaje wysoko ponad obrys pierścionka, częściej obija się o blaty i klamki. Drobne odpryski na krawędzi to zwykle skutek takiego ocierania, a nie jednego upadku. Dlatego przy codziennym noszeniu wybierz oprawę niską lub obwodową, która osłania krawędzie. Przegląd fasonów znajdziesz w poradzie o fasonach pierścionków z tanzanitem.

Jak czyścić tanzanit w domu?

1. Przygotuj miskę z ciepłą, nie gorącą wodą i kroplą łagodnego mydła.
2. Zanurz biżuterię na kilka minut.
3. Delikatnie przeczyść miękką szczoteczką, zwłaszcza od spodu kamienia, gdzie zbiera się tłuszcz.
4. Spłucz letnią wodą i osusz miękką ściereczką.

Częsty błąd: czyszczenie tanzanitu w myjce ultradźwiękowej lub parowej, bo „tak robi się z diamentami”. Instytuty gemmologiczne nie zalecają tego dla tanzanitu: wibracje i gorąca para mogą go uszkodzić. Odradzamy też pasty ścierne, proszki i pastę do zębów, które rysują powierzchnię. Szersze omówienie znajdziesz w poradzie o czyszczeniu biżuterii z tanzanitem.

Jak przechowywać biżuterię z tanzanitem?

Trzymaj każdy wyrób osobno, w miękkim woreczku lub w przegródce wyściełanej tkaniną. Diament, szafir czy rubin są twardsze od tanzanitu i mogą go zarysować; zarysować mogą też metalowe elementy innej biżuterii. Unikaj miejsc o dużej wilgotności i przy grzejniku. W podróży użyj etui z osobnymi przegródkami, nie kosmetyczki.

Przy zakupie zapytaj, czy kamień ma wypełnione pęknięcia lub powłokę barwną. Według wytycznych gemmologicznych powłoki mogą się zarysować lub zetrzeć, a wypełnienia pęknięć z czasem zmienić wygląd. Taki kamień wymaga jeszcze większej ostrożności przy czyszczeniu i najlepiej pokazać go jubilerowi przed pierwszym myciem.

Zasady układania biżuterii opisuje porada o przechowywaniu biżuterii.

Kiedy tanzanit powinien obejrzeć jubiler?

Raz w roku warto oddać pierścionek do kontroli. Jubiler sprawdzi krapy, czyli metalowe łapki trzymające kamień, i oceni stan oprawy. Pomiędzy wizytami zwróć uwagę na trzy sygnały:

• kamień się porusza w oprawie; przyłóż pierścionek do ucha i delikatnie potrząśnij, a grzechotanie to sygnał;
• na krawędzi kamienia widać odprysk lub rysę;
• blask nie wraca po domowym myciu.

Jeśli kamień wypadł, zabezpiecz go i nie noś pierścionka; co robić dalej, opisuje porada z pierścionka odpadł kamień. Naprawę i oprawienie kamienia oceni jubiler indywidualnie. Gdy planujesz nowy pierścionek z tanzanitem, wykonamy oprawę dobraną do Twojego trybu życia – zostaw kontakt i opisz, jak często go nosisz.

Najczęstsze pytania o pielęgnację tanzanitu