Fioletowy kamień – nazwy: ametyst, tanzanit, kunzyt i inne

Jakie są fioletowe kamienie szlachetne i jak się nazywają

Fioletowe kamienie szlachetne to nie jedna rodzina, lecz kilka niespokrewnionych minerałów, które zbiegiem okoliczności mają zbliżoną barwę. Dlatego wyszukiwanie „fioletowy kamień – nazwa” zwykle zaczyna się od ametystu, a kończy zaskoczeniem, że tanzanit czy iolit to zupełnie inne minerały.

• Ametyst – fioletowa odmiana kwarcu.
• Tanzanit – niebieskawo-fioletowa odmiana zoisytu, wydobywana w Tanzanii.
• Kunzyt – różowo-fioletowa odmiana spodumenu.
• Iolit – niebieskofioletowy kordieryt.
• Fluoryt – minerał dostępny w wielu barwach, także w fioletowej.
• Szafir fioletowy – korund, ten sam minerał co rubin i niebieski szafir.

Osobną, bardzo rzadką pozycją jest fioletowy diament, o którym piszemy niżej. Każdy z tych kamieni ma inny charakter, dlatego dobiera się go do rodzaju biżuterii, a nie wyłącznie do koloru.

Ametyst – fioletowy kamień na co dzień

Ametyst to kwarc o twardości 7, czyli tyle co ziarna kwarcu w zwykłym kurzu. Dlatego dobrze znosi codzienne noszenie, choć uderzenie o twardą krawędź może zostawić odprysk. Więcej o tym kamieniu: ametyst – kamień jubilerski.

Barwa ametystu sięga od jasnej lawendy po głęboki fiolet z czerwonawymi refleksami. Gotowe modele znajdziesz wśród kolczyków z białego złota z ametystem.

Tanzanit i iolit – dwa kamienie o wyraźnym pleochroizmie

Tanzanit to zoisyt o barwie od niebieskawego fioletu do fioletowo-niebieskiej. Wydobywa się go w Tanzanii, a intensywną barwę, którą znamy z jubilerskich witryn, kamień zwykle zawdzięcza wygrzewaniu. Zabieg ten jest w branży powszechny, a szczegóły znajdziesz w tekście kamień z Tanzanii – wszystko o tanzanicie.

Tanzanit ma twardość około 6,5, czyli niższą niż ametyst. Ma też wyraźną łupliwość, więc oprawa powinna osłaniać krawędzie, a kamienia nie czyścimy w myjce ultradźwiękowej. Do pierścionka nadaje się więc raczej na okazje, a bez obaw zdobi kolczyki i wisiorki, gdzie ryzyko uderzeń jest mniejsze. Taki wybór ilustrują kolczyki z białego złota z tanzanitem.

Wspólną cechą tanzanitu i iolitu jest wyraźny pleochroizm: kamień pokazuje inne odcienie zależnie od kierunku patrzenia. Iolit, czyli przezroczysty kordieryt o twardości 7–7,5, bywa niebieskofioletowy i w jednym ułożeniu wygląda niemal szafirowo, w innym szarawo lub fioletowo. Jubiler wykorzystuje to przy szlifie, ustawiając kamień tak, by pokazywał najpiękniejszą barwę.

Kunzyt i fluoryt – piękne, ale wymagające ostrożności

Kunzyt to różowo-fioletowa odmiana spodumenu o twardości 6,5–7. Jego słabością nie jest jednak sama twardość, lecz łupliwość: kamień ma kierunki, wzdłuż których potrafi pęknąć po mocnym uderzeniu. Barwa kunzytu może też blednąć pod wpływem silnego światła, dlatego biżuterii z nim nie zostawiamy na słonecznym parapecie.

Fluoryt ma twardość 4, więc ulega zarysowaniu nawet od kurzu. To kamień do ostrożnych form: kolczyków albo wisiorków noszonych okazjonalnie, w oprawie, która osłania krawędzie. Jak traktować kamienie delikatne w oprawach wiszących, pokazują kolczyki z opalem.

Szafir fioletowy i fioletowy diament

Szafir to korund o twardości 9, więc fioletowy szafir należy do najtrwalszych fioletowych kamieni szlachetnych. Ta sama odmiana minerału występuje w wielu barwach, a fiolet jest jedną z nich. Pierścionek z takim kamieniem służy latami przy normalnym noszeniu.

Fioletowy diament to zupełnie inny poziom rzadkości. Diamenty o intensywnej, nietypowej barwie zalicza się do tzw. fantazyjnych; ich cechy i skalę opisuje porada fantazyjne barwy diamentów. Diament ma twardość 10, ale w praktyce fioletowy diament trafia do biżuterii niezwykle rzadko i zwykle wymaga poszukiwań albo zamówienia.

Jak odróżnić fioletowy kamień – twardość i pleochroizm w praktyce

Kamień fioletowy trudno rozpoznać po samej barwie, ale jedna obserwacja dużo mówi: zachowanie kamienia przy obracaniu. Wyraźna zmiana odcienia przy zmianie kąta sugeruje tanzanit albo iolit, a prawie jednolity kolor – ametyst. Twardość odczytasz z poniższej grafiki, gdy już wiesz, jaki to kamień – sama niczego nie rozpozna.

Z warsztatu: kamień o fioletowej barwie oglądamy w świetle dziennym i obracamy go powoli w palcach, bo pleochroizm widać wtedy najlepiej. Przy tanzanicie i iolicie zauważysz, że barwa przesuwa się między niebieskim a fioletem; przy ametyście zmiana jest dużo subtelniejsza.

Częsty błąd: sprawdzanie twardości kamienia przez rysowanie go lub próby na szkle. Łatwo wtedy uszkodzić cenny kamień, a wynik niczego pewnie nie rozstrzyga. Pewne rozpoznanie wymaga badania gemmologicznego, więc zamiast ryzykować rysę, poproś jubilera o ocenę.

Który fioletowy kamień do pierścionka, a który do kolczyków

Zasada jest prosta: im wyższa twardość i im mniejsza łupliwość, tym lepiej na pierścionek noszony codziennie. Na ten cel najlepiej nadają się ametyst i szafir fioletowy; iolit sprawdzi się w pierścionku noszonym ostrożnie, bo ma wyraźną łupliwość. Twardość to nie wszystko, bo o odporności na uderzenia decyduje też łupliwość. Tanzanit sprawdza się w pierścionku okazjonalnym, a kunzyt i fluoryt wolimy w kolczykach i wisiorkach.

Znaczenie ma też oprawa. Kamień o niższej twardości lub z łupliwością warto osadzić tak, by metal osłaniał jego krawędzie, a przy kolczykach wybrać formę, która nie zahacza o włosy i ubranie. Dobrze dobrana oprawa wydłuża życie nawet delikatnego kamienia.

Przykłady oprawy kamieni o fioletowej barwie obejrzysz poniżej, a szersze zestawienie znajdziesz w kategorii biżuteria z kamieniami szlachetnymi i brylantami. Jak twardość 7 sprawdza się w sygnetach, pokazuje porada o karneolu.

Kolczyki z ametystem i tanzanitem z naszej oferty

Fioletowy kamień na zamówienie – wybierz kamień do swojej biżuterii

Jeśli szukasz konkretnego fioletowego kamienia, którego nie ma w sklepie, na przykład kunzytu, iolitu czy fioletowego szafiru, oprawimy go w pierścionek, kolczyki lub wisiorek według Twojego projektu. Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie, także tematyczną, historyczną czy religijną. Opowiedz nam o swoim pomyśle, a przygotujemy projekt i wycenę.

Najczęstsze pytania