Słynni projektanci biżuterii – historia domów i twórców

Projektowanie biżuterii – doświadczenie, zmysł i wyczucie

Projekt biżuterii zaczyna się od rysunku, ale kończy na stole jubilerskim. Projektant musi wiedzieć, jak zachowują się metale szlachetne przy lutowaniu i polerowaniu, a także jak dobrać oprawę do twardości i szlifu kamienia szlachetnego lub ozdobnego. Cienki pazur z miękkiego stopu odkształci się pod obciążeniem, więc grubość każdego elementu trzeba zaplanować jeszcze na rysunku.

Od kiedy projektuje się biżuterię?

Najstarsze ozdoby powstawały w czasach prehistorycznych z muszli, kości i kamieni. W starożytnym Egipcie biżuteria miała znaczenie religijne i symboliczne, a w Mezopotamii wykonywano ją ze złota, srebra i kamieni. W średniowieczu bywała znakiem pozycji społecznej, a renesans przyniósł bardziej złożone techniki zdobnicze.

Domy opisane niżej zakładano od 1837 do 1980 roku.

Słynni projektanci biżuterii i domy jubilerskie – osiem nazw w historii

Gdzie źródła są rozbieżne, pomijamy szczegół albo piszemy „według opracowań”.

Tiffany & Co.

Charles Lewis Tiffany i John B. Young otworzyli w 1837 roku w Nowym Jorku sklep papierniczy, z którego wyrosła firma znana później jako Tiffany & Co. Według opracowań w 1886 roku firma wprowadziła sześciopazurkową oprawę pierścionka, w której diament unosi się nad obrączką.

Louis-François Cartier

Dom Cartier założył w 1847 roku w Paryżu Louis-François Cartier, który przejął pracownię swojego mistrza, Adolphe'a Picarda. Wnukowie założyciela rozwinęli dom międzynarodowo, a Pierre otworzył w 1909 roku oddział w Nowym Jorku. Louis Cartier jest wiązany z używaniem platyny w biżuterii na początku XX wieku: biały metal odporny na ciemnienie pozwalał formować cieńsze, ażurowe oprawy, co według opracowań dało styl nazywany girlandowym.

Bulgari

Dom założył w 1884 roku w Rzymie Sotirios Voulgaris, po włosku Sotirio Bulgari, pochodzący z rodziny greckich srebrników z Epiru. Pierwszy rzymski sklep jubilerski mieścił się przy Via Sistina 85.

Harry Winston

Harry Winston, urodzony w 1896 roku, a zmarły w 1978 roku, założył w 1932 roku w Nowym Jorku firmę Harry Winston, Inc. W 1935 roku kupił nieoszlifowany diament Jonker, odkryty w styczniu 1934 roku. W 1949 roku nabył diament Hope, a w 1958 roku przekazał go w darze Smithsonian Institution; o dziejach niebieskich diamentów piszemy w poradzie o niebieskich diamentach.

Van Cleef & Arpels

Dom założył Alfred Van Cleef wspólnie z rodziną Arpels. Opracowania podają różne lata początków firmy, najczęściej 1896, dlatego jako pewną datę przyjmujemy otwarcie w 1906 roku pierwszego butiku przy Place Vendôme 22 w Paryżu.

David Yurman

Firmę założyli w 1980 roku w Nowym Jorku David Yurman i jego żona Sybil.

Chopard

Firmę założył w 1860 roku w Sonvilier, w szwajcarskiej Jurze, Louis-Ulysse Chopard. W 1963 roku firmę kupił Karl Scheufele III, niemiecki złotnik i zegarmistrz z Pforzheim; według opracowań rodzina Scheufele prowadzi ją do dziś.

Fabergé

Dom założył w 1842 roku w Petersburgu Gustav Fabergé. Według źródeł w 1885 roku car Aleksander III zamówił dla carycy Marii Fiodorownej pierwsze jajo wielkanocne, a firma otrzymała tytuł złotnika na dworze cesarskim. Wykonano pięćdziesiąt jaj cesarskich, z których według źródeł zachowało się czterdzieści trzy.

Słynni projektanci biżuterii – czego uczy ich historia?

Historia tych domów pokazuje kilka powtarzalnych wątków rzemiosła: oprawę, która odsłania kamień, metal pozwalający na cieńszą konstrukcję oraz ścisłe łączenie rysunku z warsztatem.

Z warsztatu: oprawę niewidoczną rozpoznasz od spodu: zamiast pełnej blaszki widać cienką siatkę listewek, w których kamienie siedzą w rowkach wyfrezowanych na ich obwodzie. Dlatego kamienie do takiej oprawy muszą być kalibrowane, czyli identyczne co do wymiarów, a wymiana jednego z nich bywa trudna, bo sąsiednie trzymają się nawzajem. Przy bransolecie otwórz i zamknij zapięcie kilkanaście razy: powinno trzymać bez luzu, a zabezpieczenie nie może się odpinać samo. Cienkie krapy i listewki zużywają się od tarcia o ubranie, dlatego oprawy z kamieniami warto co jakiś czas pokazać jubilerowi.

Częsty błąd: mylenie daty założenia z datą otwarcia pierwszego sklepu lub butiku. W historii domów jubilerskich te lata często się różnią, więc przy każdej dacie sprawdzaj, jakiego zdarzenia dotyczy, i wybieraj opracowania, które to rozróżniają.

Najczęstsze pytania