Najtańszy kamień szlachetny – który wybrać do pierścionka?

Najtańszy kamień szlachetny – który to właściwie jest?

Nie da się wskazać jednego zwycięzcy, bo cena zależy od jakości konkretnego egzemplarza. Okaz słabszej jakości z droższego gatunku bywa tańszy od najlepszego okazu z gatunku popularnego, ale jako grupa najtańsze są kamienie o największej dostępności. Są to przede wszystkim:

• ametyst – fioletowy kwarc, dostępny w dużych, czystych kryształach;
• cytryn – żółty i miodowy kwarc, w handlu często pochodzący z wygrzewania ametystu, z barwą trwałą;
• topaz niebieski – kamień, którego niebieska barwa jest w handlu niemal zawsze efektem obróbki;
• granat – zwłaszcza almandyn i pirop w głębokich czerwieniach;
• perydot – oliwkowa zieleń, nie tak powszechny jak kwarc, ale wciąż przystępny; w dużych kamieniach, powyżej kilku karatów, bywa wyraźnie droższy.

Kamienie te nie są gorsze z zasady. Mają wyższą twardość niż opal i porównywalną z tanzanitem, a lepszą odporność na uderzenia niż kruchy szmaragd. Ametyst i cytryn to kwarce, które w jubilerstwie powszechnie zalicza się do kamieni szlachetnych, choć klasyfikacje bywają różne. Szeroka dostępność wynika po prostu z tego, że w przyrodzie występują w dużych ilościach i dużych rozmiarach. Pozostałe kamienie szlachetne opisaliśmy w kompendium kamieni szlachetnych i ozdobnych.

Czy rubin jest tani?

Nie. Zdarza się usłyszeć, że rubin należy do najtańszych kamieni szlachetnych, ale to nieprawda. Rubin, podobnie jak szafir, jest korundem, a dobrej jakości rubiny, czyli przezroczyste, o nasyconej czerwieni i bez widocznych wad, należą do najdroższych kamieni barwnych na świecie. Nazwa pochodzi od łacińskiego rubeus, czyli czerwony. Twardość 9 plasuje go zaraz za diamentem, co czyni go bardzo trwałym, ale nie obniża ceny.

Skąd więc pomyłka? Rubiny niższej klasy rzeczywiście są dostępne taniej. To kamienie nieprzezroczyste lub słabo przejrzyste, o przygaszonej barwie, małych rozmiarów albo poddane obróbce. Zdarza się, że pęknięcia w rubinie są wypełniane szkłem ołowiowym, co poprawia wygląd, ale obniża trwałość. Taka obróbka jest dopuszczalna, ale powinna być ujawniona, a kamień wypełniony szkłem nie nadaje się do czyszczenia kwasami, do ostrego ogrzewania przy lutowaniu ani do czyszczenia ultradźwiękowego. O pierścionkach z rubinem piszemy w poradzie o rubinie jako kamieniu jubilerskim.

Od czego zależy cena kamienia szlachetnego?

Zawsze od kilku cech naraz. Pierwsza to barwa: nasycona i równa jest bardziej ceniona niż blada lub zbyt ciemna. Druga to czystość, czyli widoczne gołym okiem wtrącenia obniżają wartość. Trzecia to szlif, który wydobywa blask albo go marnuje. Dalej masa, wyrażana w karatach: duży kamień kosztuje nieproporcjonalnie więcej niż dwa małe o tej samej łącznej masie. Do tego dochodzą rzadkość i pochodzenie oraz obróbka, czyli wygrzewanie, napromienianie czy wypełnianie pęknięć.

W pierścionku z tańszym kamieniem ogromną część wartości stanowi oprawa i praca jubilera, a nie sam kamień. Dlatego wybór między ametystem a granatem to w praktyce wybór barwy i stylu, a nie oszczędność kosztem jakości.

Czy tani kamień nadaje się na pierścionek?

Tak, jeśli wybierzesz go pod kątem twardości. Kurz zawiera drobiny kwarcu o twardości 7, więc kamienie o twardości niższej będą z czasem matowieć na powierzchni. Dla orientacji: ametyst i cytryn mają 7, granat zwykle od 6,5 do 7,5, topaz 8, perydot 6,5–7, a rubin 9.

Topaz ma co prawda wysoką twardość, ale też doskonałą łupliwość, czyli kierunek, w którym kamień pęka pod uderzeniem. Perydot jest delikatniejszy od pozostałych i do pierścionka noszonego codziennie wybierałbym go w oprawie z podniesionymi krawędziami. Granat i kwarc to wybór bezpieczny dla większości osób.

Z warsztatu: przed zakupem sprawdzam, czy ktoś nie ukrył obróbki. Niebieski topaz i wygrzewany cytryn to norma rynkowa i nie są wadą, bo ich barwa jest trwała. Zastrzeżenie dotyczy kamieni, których barwa jest nietrwała lub których obróbka nie została ujawniona.

Częsty błąd: porównywanie kamieni po cenie za karat i wybieranie najtańszego bez pytania o czystość i szlif. Źle oszlifowany kamień o niskiej cenie wygląda matowo i płasko, a po kilku miesiącach żałujemy wyboru. Lepiej wybrać mniejszy, ale dobrze oszlifowany i czysty ametyst.

Jak wybrać tani kamień szlachetny, który wygląda szlachetnie?

Kieruj się trzema zasadami. Po pierwsze, wybieraj kamień przezroczysty i o równej barwie, bo jednolity kolor wygląda drożej, niż kosztuje. Po drugie, zwracaj uwagę na szlif: dobry daje blask nawet w małym kamieniu. Po trzecie, kupuj od sprzedawcy, który mówi, czy kamień jest naturalny i czy był poddany obróbce.

Barwę dobieraj do metalu i typu urody. Czerwony granat ładnie wygląda w żółtym złocie, ametyst i błękitny topaz najlepiej podkreśla srebro lub białe złoto, a cytryn i perydot ocieplają skórę. Kilka praktycznych pomysłów na zestawienia znajdziesz w poradach o ametyście, cytrynie, topazie, granacie i perydocie.

Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie, także tematyczną, historyczną czy religijną. Opowiedz nam o swoim pomyśle, a przygotujemy projekt i wycenę – napisz do pracowni. Chętnie doradzimy kamień dopasowany do przeznaczenia pierścionka, a gotowe wzory zobaczysz w kategorii złote pierścionki.

Najtańszy kamień szlachetny nie musi wyglądać na tani: o efekcie decydują barwa, czystość i szlif, a o trwałości twardość i dobra oprawa.

Najczęstsze pytania