Ruskie złoto – oznaczenia i próba 583, jak rozpoznać

Co nazywa się ruskim złotem i skąd ta nazwa

Potocznie „ruskie złoto” albo „rosyjskie złoto” to biżuteria wyprodukowana w Związku Radzieckim i w Rosji: pierścionki, obrączki, kolczyki, łańcuszki, wisiorki. Trafiła do Polski w dużych ilościach i do dziś krąży w rodzinnych szkatułkach oraz na rynku wtórnym.

To nie osobny rodzaj kruszcu, lecz określenie pochodzenia. Złoto w takim wyrobie jest tym samym pierwiastkiem co w każdym innym – różni się norma, według której stop wykonano, oraz sposób znakowania.

Jak czytać próbę i punce na ruskim złocie

Rosyjskie i radzieckie sygnatury próby złota składają się z kilku elementów: liczby próby, puncy urzędu probierczego oraz – zależnie od epoki – dodatkowych liter lub cyfr. Liczba próby podana jest w tysięcznych: 583, 585, 750, a przy wyrobach z innych metali także inne wartości. Punca to znak państwowego urzędu probierczego, który potwierdzał próbę.

Często spotykany jest znak w kształcie gwiazdy z profilem kobiecej głowy w kokosznik – radziecka punca stosowana od końca lat 50. XX wieku. Znaki wcześniejsze wyglądały inaczej, a na wyrobach wykonanych później spotkasz znaki rosyjskie. Obok puncy bywają dodatkowe litery lub cyfry, a ponieważ znaki zmieniały się w czasie, ich pełny odczyt wymaga tablic i doświadczenia. Układ polskich cech znajdziesz w poradzie o polskich cechach i znakach probierczych, a ogólne zasady oznaczania – w tekście o próbach złota i cechach probierczych.

Gdzie szukać znaków

Na pierścionku i obrączce – zwykle wewnątrz szyny. Na kolczykach – na sztyfcie, na zapięciu albo na tylnej stronie oprawy. Na łańcuszku – na zawieszce przy zapięciu lub na zapince. Na drobnych elementach znak bywa tak mały, że rozpoznasz go dopiero pod lupą.

Próba 583 a 585 – czym się różnią

Próba 583 oznacza, że w 1000 częściach stopu jest 583 części złota, czyli 58,3 %. To odpowiednik około 14 karatów. Próba 585 to 58,5 %, a 750 – 75 %, czyli 18 karatów. Dla wyrobu o masie 10 g daje to odpowiednio 5,83 g, 5,85 g i 7,5 g czystego złota.

Różnica między 583 a 585 jest więc symboliczna: w 10 g to 0,02 g. Próba 583 pochodzi z dawnego rosyjskiego systemu i była standardem w ZSRR, a w Polsce 14-karatowe złoto oznacza się dziś próbą 585. W poradzie którą próbę złota warto wybrać porównujemy popularne próby. Reszta stopu to miedź, srebro i inne dodatki, które nadają metalowi barwę i twardość. Grafika zestawia te trzy próby dla wyrobu o masie 10 g.

Dlaczego ruskie złoto bywa czerwonawe

Wiele wyrobów z ZSRR ma intensywną, czerwonawo-różową barwę. Zwykle wynika ona z dużego udziału miedzi w stopie: im więcej miedzi, tym cieplejszy, bardziej czerwony odcień. To cecha stopu, nie wada, i nie świadczy ani o niższej, ani o wyższej próbie.

Barwa sama w sobie niczego nie dowodzi. Podobny odcień ma także tombak, czyli stop miedzi z cynkiem, dlatego czerwonawy kolor nie wystarczy do rozpoznania złota. Różnice opisuje porada jak odróżnić złoto od tombaku.

Pierścionki i inna biżuteria – co sprawdzić

Przy ruskich pierścionkach, podobnie jak przy innych pierścionkach złotych, liczy się nie tylko próba, lecz cały stan wyrobu. Ruskie złoto, pierścionki czy łańcuszki – oglądaj po kolei:

1. czytelność liczby próby i obecność znaku urzędu probierczego;
2. zgodność znaków z całym wyrobem – punca powinna być wybita w metalu równym, ostrym konturem, a nie wyglądać na wyrytą lub podrobioną;
3. stan lutów i zapięć, bo w starej biżuterii bywają one osłabione;
4. osadzenie kamieni – przy wyrobach z oczkami luźny kamień często zdradza zużytą oprawę;
5. ślady napraw, które widać jako różnicę barwy lub chropowatość złącza.

Z warsztatu: znak probierczy oglądamy pod lupą 10-krotną, przy świetle padającym z boku. Wtedy widać, czy kontur jest wybity równo i czy ma głębokość typową dla puncy, a nie płytki ślad po wytarciu lub rycie. W pierścionkach noszonych latami znaki wewnątrz szyny bywają mocno starte, więc ich brak nie oznacza jeszcze, że wyrób nie jest ze złota – oznacza, że trzeba go zbadać.

Częsty błąd: uznawanie, że wybity znak z gwiazdą rozstrzyga sprawę. Znak pomaga, ale nie jest dowodem. Zdarzają się wyroby o cechach niezgodnych z rzeczywistą zawartością złota, a także wyroby pozłacane, które tylko wyglądają jak złote. Drugi częsty błąd to założenie, że 583 to „słabsze” złoto i dlatego warto się go pozbyć za grosze.

Jak sprawdza się próbę w pracowni

Najprostsze badanie to kamień probierczy: na jego powierzchni zostawia się cienki ślad metalu z wyrobu i działa na niego odczynnikami. Sposób, w jaki ślad reaguje, pozwala ocenić zbliżoną próbę. Dokładniejsze jest badanie przyrządem, który mierzy skład metalu bez niszczenia wyrobu. Oba sposoby uzupełniają się z oględzinami.

Badanie robi się w mało widocznym miejscu i nie uszkadza wyrobu: na kamieniu zostaje ledwie widoczny ślad, a przyrząd pomiarowy nie zostawia żadnego. Nie bój się więc pokazać pierścionka po babci.

Jak liczy się wycena i skup ruskiego złota

Ruskie złoto – próba i masa to dwie rzeczy, które decydują o wycenie: liczy się rzeczywista próba i masa złota. Nazwa „ruskie” nie podnosi i nie obniża wartości kruszcu. Z masy całkowitej odlicza się kamienie i elementy niezłote, bo to nie one są liczone jako złoto. Kamienie szlachetne ocenia się odrębnie.

Zasady omawia porada skup złota – jak liczona jest wycena. Jeśli wyrób ma wartość sentymentalną lub artystyczną, sprawdź, czym wycena biżuterii różni się od konsultacji jubilerskiej.

Ruskie złoto – oznaczenia, wycena i przeróbka na zamówienie

Jeśli masz biżuterię z oznaczeniami radzieckimi lub rosyjskimi i chcesz poznać jej próbę, przynieś ją do pracowni – obejrzymy znaki, zbadamy metal i ocenimy stan; wystarczy, że umówisz się przez formularz kontaktowy. Na tej podstawie przygotujemy wycenę, a w razie potrzeby wykonamy zmianę rozmiaru lub renowację.

Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie, także z odzyskanego rodzinnego złota. Opowiedz nam o swoim pomyśle, a przygotujemy projekt i wycenę.

Najczęstsze pytania