Miło Cię widzieć, My jesteśmy otwarci. Zapraszamy do naszych salonów od pon. do pt.11-19, sob.11-15
Miło Cię widzieć, My jesteśmy otwarci. Zapraszamy do naszych salonów od pon. do pt.11-19, sob.11-15

Aleksandryt: kompendium wiedzy o kamieniu szlachetnym aleksandrcie

Aleksandryt to niezwykły, wyjątkowo rzadki kamień szlachetny, odkryty prawie 150 lat temu. Choć został dobrze zbadany przez naukowców, nadal pozostaje tajemniczy i mało znany dla szerszego grona odbiorców. A to wielka strata, bo Aleksandryt to doskonale połączenie piękna i niespotykanych właściwości. Carski klejnot, tak niedostępny a jednocześnie pożądany. Oto kompendium wiedzy o aleksandrycie.

Nieobrobiony kamień Aleksandryt po wydobyciuNieobrobiony kamień Aleksandryt po wydobyciu

Aleksandryt i jego pochodzenie

Kamień szlachetny Aleksandryt odkryty został w Rosji, w pobliżu Jekaterynburga, w dolinie rzeki Tokowaja pod koniec lat 30. XIX wieku. Doszło do tego przypadkiem - podczas poszukiwania innych kamieni szlachetnych - szmaragdów. Pierwszą osobą, która zorientowała się, że kamień to zupełnie nowe odkrycie był Nils Gustaf Nordenskjöld, szwedzki geolog. Nazwa minerału nadana została prawdopodobnie w 1842 r. i odnosi się do imienia Aleksandra II Romanowa, późniejszego cara.

Aleksandryt, choć niezwykle rzadki, występuje w skałach metamorficznych i pegmatytach. Jego złoża zostały odnalezione w kilku różnych częściach świata. Są to przede wszystkim:

  • Rosja (łańcuch górski Ural) - gdzie odkryto rekordowo dużą grupę kryształów o łącznej wadze 5 kg!
  • Sri Lanka (Latpandura)
  • Brazylia (Minas Gerais)
  • Birma (Mogok)
  • Madagaskar (Tsarasatro, Ambatosoratra)
  • Tasmania 

Zależnie od kraju pochodzenia, kamienie aleksandrytu różnią się barwą i jej nasyceniem, która wynika z innych proporcji składu chemicznego. W Rosji wydobyto minerały o intensywnym niebiesko - zielonym kolorze, w Brazylii blado - zielonkawe, a na Sri Lance ciemnozielone. 

Większość znanych ludzkości złóż Aleksandrytu to miejsca prawie całkowicie wyeksploatowane.

Właściwości Aleksandrytu

Aleksandryt to odmiana innego minerału Chryzoberylu - który pochodzi z grupy tlenków i nie jest tak rzadki, jak mogłoby się wydawać. Niewielkie złoża Chryzoberylu odnaleziono nawet w Polsce, w okolicach Strzegomia na Dolnym Śląsku.

Co ciekawe, chociaż każdy Aleksandryt jest Chryzoberylem, nie każdy zmieniający kolor Chryzoberyl jest Aleksandrytem. Definicje nie są zbyt ściśle i pozostawiają wiele wątpliwości. 

Aleksandryt jest twardym (8,5 w skali Mohs) i jednocześnie niezwykle delikatnym kamieniem szlachetnym. Łatwo ulega uszkodzeniom - nie jest podatny na szlifowanie czy polerowanie, źle znosi tarcie, ekstremalnie wysokie temperatury, szok termiczny i działanie środków chemicznych.

Aleksandryt - kamień, który zmienia kolor

Aleksandryt znany jest ze swojej zjawiskowej zmiany kolorów. Przybiera piękną, głęboką zieloną barwę w słońcu, w sztucznym świetle zmienia się w czerwony kryształ. Widok zachwyca i choć wydaje się magiczny, tę niezwykłą przemianę można łatwo wytłumaczyć. To zjawisko zwane fluorescencją, która wynika z obecności chromu i żelaza w składzie Aleksandrytu. Minerał reaguje także na zmiany temperatury. 

Kamień może występować z charakterystycznym efektem "kociego oka" - czyli delikatną, jasną smugą światła, która przesuwa się w czasie ruchu. Zjawisko to obserwuje się jednak niezwykle rzadko. 

Biżuteria z aleksandrytemBiżuteria z aleksandrytem

Ile kosztuje aleksandryt?

Bardzo trudno wycenić wartość Aleksandrytu, ponieważ każdy kamień jest inny - szczególnie pod względem składu, który wpływa a na jego kolory oraz ich interakcję. Istnieją dwa najważniejsze czynniki, które decydują o realnej wartości tego minerału:

  • barwa, czyli głębia kolorów (im wyraźniejsza zieleń i czerwień tym większa wartość)
  • zmiana koloru (im intensywniejsza i zdecydowana zmiana barwy, tym większa wartość) 

Wszystkie kamienie, które dotychczas odnaleziono znacznie się od siebie różnią. Zdarzały się minerały zielono - niebieskie, żółte, wpadające w odcienie fioletu, czerwono - brązowe i różowe. Chociaż to nadal Aleksandryty, cechują się niższą wartością.

Co oczywiste, duże znaczenie ma również wielkość i czystość kamienia.

Syntetyczny Aleksandryt - co to takiego?

Aleksandryt jest pięknym kamieniem szlachetnym, ale niezwykle rzadko występuje w naturze. Z powodzeniem wytwarza się go jednak w laboratoriach (i to na kilka sposobów). Syntetyczny aleksandryt, a raczej jego odpowiednik ma takie same właściwości chemiczne i fizyczne, jak naturalny Aleksandryt. I chociaż jest dużo tańszy, nadal należy do najdroższych syntetycznych kamieni szlachetnych. Produkowany jest głównie w Stanach Zjednoczonych, Rosji i Japonii.

Pielęgnacja i czyszczenie obejmują łagodne środki i delikatne metody. Silne produkty chemiczne mogą spowodować zmianę barwy lub uszkodzenie kamienia.

Kamienie szlachetne Aleksandryty poddane obróbce jubilerskiej
Kamienie szlachetne Aleksandryty poddane obróbce jubilerskiej

Warunki, które umożliwiają powstanie Aleksandrytu są bardzo trudne do osiągnięcia w naturze, dlatego ten niezwykły kamień jest tak rzadki - dużo łatwiej odnaleźć diamenty. Naukowcy dopatrują się szans na odkrycie nowych złóż w okolicach Australii i Afryki. A to byłoby osiągnięcie na skalę światową - bo Aleksandryt, nie bez przyczyny zwany jubilerskim fenomenem ma niezwykłą wartość - tak w przypadku ceny, jak i walorów kolekcjonerskich.