Biżuteria hipoalergiczna: jak wybrać przy alergii na nikiel

Co oznacza biżuteria hipoalergiczna i dlaczego to nie gwarancja?

Przedrostek „hipo” znaczy „poniżej normy”. Biżuteria hipoalergiczna ma więc mniejsze ryzyko wywołania reakcji, ale ryzyko nie spada do zera. Nie istnieje jeden urzędowy znak, który potwierdzałby takie określenie na każdym wyrobie, dlatego napisy „hipoalergiczny” czy „nickel free” traktuję jako zachętę do pytań, a nie jako dowód.

Częsty błąd: kupowanie „na słowo” z opisu produktu. Zdarza się, że ktoś latami nosi drobne kolczyki oznaczone jako bezpieczne, a skórę podrażnia w nich tylko sztyft, wykonany z innego, tańszego stopu niż ozdobna część. Opis dotyczył wisiorka, nie zapięcia.

Skąd bierze się alergia na biżuterię?

Najczęściej odpowiada za nią nikiel. To kontaktowe uczulenie: skóra reaguje w miejscu, które dotyka metalu, czyli swędzeniem, zaczerwienieniem, a czasem wypryskiem pod pierścionkiem, na szyi lub na płatku ucha. Reakcja bywa opóźniona i nie musi pojawić się przy pierwszym założeniu. Pot, wilgoć i ciepło sprzyjają uwalnianiu jonów metalu, dlatego latem objawy bywają silniejsze, o czym piszę w poradzie o alergii na metale.

W Unii Europejskiej obowiązują limity uwalniania niklu. Dla wyrobów mających dłuższy kontakt ze skórą jest to najwyżej 0,5 µg na cm² w ciągu tygodnia, a dla części wkładanych w przekłutą skórę, jak sztyft kolczyka, tylko 0,2 µg na cm² na tydzień. Limit dotyczy uwalniania, nie samej obecności niklu w stopie, więc stop zawierający nikiel nie musi go uwalniać. Dla osoby silnie uczulonej nawet dopuszczalna ilość bywa jednak zbyt duża. Zgodność z limitem sprawdza się znormalizowaną metodą badawczą (EN 1811), więc napis „nickel free” bez wyniku takiego badania to tylko deklaracja producenta.

Które metale wybierać przy alergii na nikiel?

Złoto żółte i różowe prób 585 i 750 to stopy złota z miedzią i srebrem. Zwykle są dobrze znoszone, ale skład stopu różni się między wytwórcami, więc przy silnej alergii pytaj o niego wprost. Przy próbie 333 złota jest mniej niż w 585, a dodatków stopowych więcej, co zwiększa szansę trafienia na składnik, który drażni. Nie znaczy to, że wyrób próby 333 jest zły: skład zależy od producenta, więc i tu liczy się pytanie o stop. Różnice prób opisuje porada o próbach złota 333 i 585.

Srebro 925 to 92,5 procent srebra, a resztę stanowi zwykle miedź. Taki stop rzadko jest przyczyną kłopotów, ale tanie „srebrzone” wyroby z modowych stopów to inna sprawa. Srebro ciemnieje pod wpływem siarki, co nie ma związku z alergią.

Tytan nie zawiera niklu w składzie, jest lekki i często wybierany przez osoby wrażliwe. Więcej na ten temat w poradzie o tytanowych obrączkach dla alergików.

Stal chirurgiczna (najczęściej 316L) zawiera nikiel, lecz związany w stopie, z którego uwalnia się go niewiele. Osobom lekko uczulonym zwykle wystarcza, silnie uczulonym nie zawsze. Szczegóły są w poradzie o biżuterii ze stali chirurgicznej.

Platyna 950 to 95 procent platyny i 5 procent dodatków. Uchodzi za metal bardzo spokojny dla skóry, ale i tu warto zapytać, jakie metale tworzą tę pozostałą część: zwykle są to ruten lub iryd, a bywa, że kobalt, który również może uczulać.

Białe złoto, rodowanie i pozłacanie: gdzie bywa pułapka?

Białe złoto to złoto wybielone dodatkami. Dawniej do wybielania często służył nikiel, dziś stosuje się też pallad, a skład zależy od producenta. Wyrób bywa dodatkowo rodowany, czyli pokryty cienką warstwą rodu. Taka powłoka ściera się od noszenia, najszybciej na wewnętrznej stronie obrączki i na zapięciach. Gdy zejdzie, skóra styka się już ze stopem pod spodem. Jak działa ta powłoka, opisuje porada o rodowaniu biżuterii.

Podobnie jest z pozłacaniem. Cienka warstwa złota na metalu bazowym chroni skórę tylko do czasu, aż się wytrze. Zalety i ograniczenia takich wyrobów zebrałem w poradzie o pozłacanej biżuterii.

Jak sprawdzić biżuterię przed zakupem?

Zacznij od próby: cecha 585, 750 albo 925 na wyrobie mówi, ile w stopie jest metalu szlachetnego. Potem zapytaj o skład pozostałej części stopu oraz o materiał zapięć, sztyftów i łączników, bo to one dotykają skóry najdłużej. Przy kolczykach i łańcuszkach jest to ważniejsze niż wygląd zawieszki.

Z warsztatu: gdy ktoś po raz pierwszy reaguje na biżuterię, proszę o informację, który element i w którym miejscu dotykał skóry; samego podrażnienia nie oceniam, to sprawa lekarza. Dość często okazuje się, że podejrzenie pada na zapięcie lub drobny łącznik, nie na główną część. Wtedy można wymienić ten jeden element na wykonany w ustalonym z Tobą stopie złota lub srebra.

Rozsądnie jest też zrobić test u lekarza, najlepiej dermatologa lub alergologa. Dowiesz się, czy winny jest nikiel, czy inny metal, i unikniesz zgadywania. Ocenę objawów i zalecenia zostawiam lekarzom.

Biżuteria hipoalergiczna na zamówienie

Gdy gotowe wyroby nie przechodzą próby, możemy zaprojektować i wykonać biżuterię na zamówienie, wraz z zapięciem i sztyftem – w złocie lub srebrze, których skład ustalimy razem z Tobą. Opisz nam metale, których unikasz po konsultacji z lekarzem, a przygotujemy projekt i wycenę – zostaw kontakt.

Najczęstsze pytania o biżuterię hipoalergiczną