Czarne złoto - kompendium wiedzy o tym metalu szlachetnym
Autor: Xawery – Mistrz Jubiler | Aurifex · Lisiewski Fine Jewellery · aktualizacja: 15.10.2026
Przez wiele lat mianem czarnego złota była określana ropa naftowa. Określenie to można także usłyszeć w odniesieniu do węgla. Teraz jednak się to zmienia i rzeczywiście w przemyśle jubilerskim funkcjonuje taki metal szlachetny. Co ciekawe - wciąż rośnie jego popularność. Coraz więcej ludzi decyduje się na zakup biżuterii wykonanej z czarnego złota, ponieważ jest ona niepowtarzalna, niekonwencjonalna oraz oryginalna.
W skrócie
- Czarne złoto to złoto z czarną warstwą na powierzchni, a zwykle nie osobny stop czarny w całej masie.
- Kolor uzyskuje się różnie: czarnym rodowaniem, powłoką PVD lub DLC albo obróbką laserową.
- Czarna powłoka z czasem ściera się na krawędziach i od wewnątrz obrączki, a spod niej prześwituje kolor złota.
- Powłokę można odnowić, dlatego przy zakupie warto zapytać o technologię wykonania i o zasady odnawiania.
Czym jest czarne złoto?
Większość ludzi złoto kojarzy z tradycyjnym, żółtawym odcieniem. Wraz z postępem technologicznym pojawiły się jednak inne odmiany kolorystyczne - w tym zielone, białe, niebieskie, różowe czy właśnie czarne. Nie należy mylić go z platyną. Czarne złoto uzyskuje się kilkoma metodami. Materiał powstaje po pokryciu złota cienką warstwą innego metalu, takiego jak rod lub ruten. Warto podkreślić, że nie jest to stop o czarnej barwie w całej masie. Czarna warstwa znajduje się tylko na jego zewnętrznej części. Pokrywanie złota cienką warstwą rodu lub rutenu to jedna z najpopularniejszych metod tworzenia czarnego złota. Nakładanie innego szlachetnego metalu jest jednak dość kosztowne. Jubilerzy stosują więc tylko pojedynczą, cienką warstwę. Przez to po jakimś czasie czarne złoto może się wytrzeć i konieczne będzie nałożenie czarnej warstwy raz jeszcze. Warto uważać na porysowania, ponieważ w takim przypadku złoto, które znajduje się pod czarną powłoką może się przebijać. Jubilerzy nazywają to zjawisko "krwawieniem". Proces nakładania w zależności zużycia należy wykonywać co 6 miesięcy lub co kilka lat. Jeśli jednak zainwestujesz w złoto wysokiej próby oraz wyrób jubilerski wysokiej jakości, wykonany przez profesjonalny sklep jubilerski - możesz cieszyć się czarnym złotem dłużej, ale o trwałości czerni decyduje głównie powłoka.
Innym sposobem na stworzenie czarnego złota jest stworzenie nanoporowatego złota. Wykorzystuje się do tego specjalny młyn kulowy, dzięki któremu wzmacnia się stop srebra i złota. Po tym procesie srebro się wytrawia i powstaje wspomniane już nanoporowate złoto. Materiał, który otrzymywany jest tą metodą pozbawiony jest połysku. Jest to jednak metoda głównie badawcza, rzadko spotykana w biżuterii.
Wśród metod powstawania czarnego złota znajduje się również chemiczne osadzanie z fazy gazowej, czyli tak zwane CVD. Niedawno odkryto również nowy sposób - poprzez obróbkę laserową. W rezultacie otrzymywany jest metal, który jest czarny niczym smoła. Ta metoda bywa uważana za bardzo trwałą. Jest ona jednak bardzo kosztowna i wymaga wykorzystania dużej ilości energii, przez co używana jest niezwykle rzadko.
Czarne złoto – skąd bierze się kolor i jak długo trzyma
Pod czarną warstwą jest zwykle stop złota, w którym liczy się próba i ilość kruszcu. Czarne rodowanie osadza się metodą galwaniczną, a powłoki PVD i DLC nakłada się w próżni; są one zwykle twardsze od rodowania, ale także leżą tylko na powierzchni. Zdarzają się też wyroby, w których czerń powstaje przez utlenienie powierzchni samego stopu – i tu jest to cienka warstwa przy powierzchni, a nie barwa całej masy. Przy obróbce laserowej czerń powstaje przez zmianę struktury powierzchni.
Ta różnica ma znaczenie praktyczne: spod powłoki prześwituje złoto, więc na bazie z żółtego złota przetarcie jest bardziej kontrastowe niż na białym złocie. O rysach na zwykłym złocie piszemy w poradzie czy złoto się rysuje.
Cena czarnego złota
Tak jak w przypadku innych metali, cena czarnego złota zależy od tego ile prawdziwego złota znajduje się w materiale. Im więcej złota, tym więcej jest wart. Warto podkreślić, że metale, które są używane do wytworzenia czarnego złota nie zmniejszają ani nie zwiększają oryginalnej ceny kruszcu, choć powlekanie podnosi koszt wyrobu. Z racji, że złoto jest cenionym kruszcem, to wartość czarnego złota również zależy od ilości złota.
Jak dbać o czarne złoto i odnawiać czarną powłokę
Z warsztatu: czarna powłoka ściera się najpierw tam, gdzie wyrób ma kontakt z innymi przedmiotami: na krawędziach obrączki, od wewnątrz i na wystających elementach pierścionka. Zdejmuj biżuterię do prac domowych, na siłownię i do basenu, bo chlor oraz środki ścierne skracają życie powłoki. Do mycia wystarczy letnia woda z kroplą łagodnego mydła i miękka ściereczka, bez past polerskich i szczotek. Ogólne zasady czyszczenia opisaliśmy w poradzie o tym, jak czyścić i pielęgnować złotą biżuterię.
Gdy czerń zaczyna się przecierać, jubiler może nałożyć ją ponownie – technika jest zbliżona do zwykłego rodowania, tylko w innym kolorze. Powłokę PVD lub DLC odnawia zwykle wyspecjalizowany zakład, bo wymaga to zdjęcia starej warstwy i instalacji próżniowej. Jak często trzeba to robić, zależy od sposobu noszenia: obrączka noszona codziennie przeciera się szybciej niż kolczyki czy wisiorek.
Częsty błąd: zakładanie, że kolor jest w całym stopie, a więc że po zarysowaniu czy zmianie rozmiaru wyrób zostanie czarny. Tymczasem lutowanie i polerowanie przy zmianie rozmiaru uszkadzają powłokę w miejscu zabiegu, więc po takiej pracy czerń trzeba nałożyć na nowo.
Co wykonywane jest z czarnego złota?
Czarne złoto na dobre zadomowiło się u jubilerów. W sprzedaży znajduje się praktycznie każdy rodzaj biżuterii wykonany z czarnego złota. Tak więc w ofercie znajdziemy m.in pierścionki, obrączki ślubne, kolczyki czy wisiorki. Z racji, że czerń nie jest typowym kolorem biżuterii, skutecznie przykuwa ona uwagę. Jest ona elegancka, odważna i idealna na każdą okazję. Coraz więcej osób decyduje się również na pierścionki zaręczynowe wykonane z tego materiału. Z uwagi na cienką powłokę ślady zużycia widać na nich szybciej niż w przypadku biżuterii wykonanej ze zwykłego złota. Zdecydowanie częściej pojawiają się również na niej niedoskonałości.
Czarne złoto nie jest powszechnym metalem. Znalezienie go w sklepach może okazać się dość trudne - my jednak mamy w ofercie wyroby jubilerskie z tego kruszcu. Nasze pierścionki i obrączki wykonujemy z dbałością o szczegóły oraz najwyższą jakość. Dzięki temu czarne złoto może cieszyć nasze oczy i zapewnić nam oryginalne, a zarazem eleganckie dopełnienie stylizacji. Pierścionek z czarnego złota sprawdzi się także doskonale jako pierścionek zaręczynowy. Zapraszamy.
Obrączki i pierścionki z czarnego złota – o co zapytać jubilera
Przed zakupem zapytaj o trzy rzeczy: z jakiego złota jest wyrób (próba), jaką technologią uzyskano czerń oraz czy i jak można ją odnowić. Zwłaszcza przy obrączce noszonej na co dzień taka rozmowa oszczędza rozczarowań. Wzory klasyczne znajdziesz w kategorii obrączki ślubne, a inne wyroby w dziale biżuteria złota. Przy alergii na metale ważny jest stop pod powłoką, dlatego zapytaj o jego skład; więcej w poradzie o biżuterii dla alergika.
Czarne złoto dobrze wygląda od pierwszego dnia, ale to wyrób, o którym trzeba pamiętać: powłoka jest cienka i z czasem się wyciera. Klientom, którzy chcą go nosić codziennie, radzę od razu zaplanować odnowienie czerni, zamiast traktować przetarcie jako wadę. Wyrób z solidnego złota nadaje się do ponownego pokrycia, a nowa warstwa w praktyce nie zmienia jego kształtu.
Czarne złoto wykonujemy na zamówienie – obrączki, pierścionki i inną biżuterię według Twojego pomysłu: napisz do pracowni i opisz swój pomysł.
Najczęstsze pytania
Czarne złoto co to jest?
To zwykle stop złota pokryty czarną warstwą, więc kolor leży na wierzchu, nie w całej masie. O wartości wyrobu decyduje próba i ilość złota pod spodem.
Jak powstaje czarne złoto?
Złoty wyrób pokrywa się czarnym rodem lub rutenem albo twardszą powłoką PVD lub DLC. Czerń można też uzyskać obróbką laserową, ale w biżuterii to rzadkość.
Czy czarne złoto się ściera?
Tak. Powłoka przeciera się najpierw na krawędziach i od wewnątrz obrączki, a spod niej wychodzi barwa złota. Powłokę można nałożyć ponownie. Wyjątkiem są wyroby z utlenionej powierzchni stopu, ale tam czerń także jest cienką warstwą.
Czy obrączki z czarnego złota nadają się do codziennego noszenia?
Tak, pod warunkiem że pogodzisz się z przecieraniem i odnawianiem czerni. Przed zakupem dopytaj jubilera o technologię i zasady odnowienia.
Czy pierścionek z czarnego złota można powiększyć lub zmniejszyć?
Można, jednak lutowanie i polerowanie niszczą powłokę w miejscu zabiegu, więc czerń zwykle nakłada się od nowa.
Zobacz też
Zamów u nas lub zapytaj
Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie. Opisz swój pomysł, a przygotujemy projekt i wycenę. Wyroby na zamówienie i grawerowane nie podlegają zwrotowi.
- Telefon: +48 22 654 73 42 (pn–pt 11:00–19:00)
- E-mail: zamowienia@lisiewski.com
- Formularz: zadaj pytanie lub zostaw kontakt
