Jak rozpoznać prawdziwe złoto i diamenty

Jak rozpoznać prawdziwe złoto po próbie i cechach?

Próba to liczba części złota w tysiącu części stopu. Na polskim wyrobie spotkasz najczęściej 585, czyli około 14 karatów, 750, czyli 18 karatów, oraz 333, czyli około 8 karatów. Obok liczby bywa cecha urzędu probierczego i znak producenta. Jak je czytać, opisuje porada o polskich cechach i znakach probierczych.

Brak oznaczenia nie przesądza, że wyrób jest podróbką: bardzo drobna biżuteria, stare wyroby i zagraniczne pamiątki bywają bez cech albo z ledwo widoczną cechą. Z drugiej strony sama cyfra 585 wybita na metalu to jeszcze nie dowód, bo można ją odbić także na wyrobie pozłacanym. Przy zakupie rozsądnie jest więc zestawić oznaczenie z miejscem zakupu i dokumentem sprzedaży.

Częsty błąd: ocenianie złota po kolorze. Ten sam kruszec w różnych próbach wygląda inaczej, a złoto 333 jest wyraźnie bledsze od 750, choć jest prawdziwe. Kolor mówi więcej o dodatkach stopowych niż o zawartości złota.

Czy magnes, waga i kwas coś udowadniają?

Złoto nie jest magnetyczne, więc przyciąganie przez magnes sugeruje inny metal. Odwrotnie to nie działa: mosiądz, miedź i wiele pozłacanych stopów magnesu też nie przyciąga, a zdarza się, że drobny stalowy element, na przykład sprężynka zapięcia, reaguje w wyrobie prawdziwym. Magnes jest więc sitem, nie dowodem. Więcej o tym teście znajdziesz w poradzie o tym, czy magnes przyciąga złoto.

Gęstość czystego złota to około 19,3 g/cm³, więc złoty wyrób jest wyraźnie cięższy od podobnego z mosiądzu. Ale i tu bywa pułapka: wolfram ma gęstość niemal taką samą, a stopy 585 są lżejsze od czystego złota. Waga na ręku to wskazówka, nie wynik.

Test kwasowy wykonuje jubiler: wyrób lub drobny ślad na kamieniu probierczym traktuje się kwasami o określonej mocy i ocenia reakcję. Do tego służą też elektroniczne testery metali szlachetnych. Obie metody mają ograniczenia (kwas nie wykryje cienkiej złotej powłoki na zwykłym metalu, jeśli pobierze się próbkę tylko z powierzchni) i nie powinno się ich robić samodzielnie, bo kwasy są niebezpieczne. Niektóre źródła zalecają też obserwację skóry, ale zielone ślady po biżuterii nie dowodzą ani prawdy, ani fałszu: zostawia je także miedź w prawdziwym stopie. Podróbki od złota odróżnia też porada o tym, jak odróżnić złoto od tombaku.

Jak rozpoznać prawdziwy diament i odróżnić go od cyrkonii?

Diament ma twardość 10 w skali Mohsa. Cyrkonia sześcienna, czyli syntetyczny tlenek cyrkonu, ma około 8 do 8,5, a moissanit około 9,25. Różnice są realne, ale sprawdzanie ich drapaniem to zły pomysł: ryzykujesz zarysowanie cennego kamienia i oprawy, a różnica między diamentem a moissanitem jest zbyt mała, żeby ocenić ją na oko. Więcej o odróżnianiu cyrkonii od brylantu znajdziesz w poradzie jak odróżnić diament od cyrkonii.

Wzrok też pomaga. Cyrkonia ma silniejszą dyspersję, więc rozszczepia światło na wyraźniej kolorowe błyski niż diament, który daje biały blask z drobnymi barwnymi refleksami. Moissanit patrzony przez górne fasetki lupą często pokazuje podwojenie krawędzi, co u diamentu się nie zdarza. Szczegóły o tym kamieniu opisuje porada o moissanicie jako rywalu diamentu.

Z warsztatu: test gazety, w którym kładzie się kamień na tekście i sprawdza, czy widać litery, działa tylko dla luźnego, nieoprawionego kamienia, i to orientacyjnie. W biżuterii kamień jest oprawiony od spodu, więc ten sposób zawodzi. Wiele domowych sposobów opisałem w poradzie o domowych sposobach i testach gemmologicznych.

Czym jest tester przewodnictwa ciepła i certyfikat?

Diament bardzo dobrze przewodzi ciepło. Prosty tester przykłada się do kamienia i mierzy, jak szybko ciepło ucieka; cyrkonia i szkło wypadają znacznie gorzej, więc urządzenie je odsiewa. Kłopot w tym, że moissanit przewodzi ciepło prawie jak diament, więc sam tester ciepła często pokaże go jako diament. Przyrządy z dodatkowym pomiarem przewodnictwa elektrycznego odróżniają go: diament zwykle prądu nie przewodzi, a moissanit przewodzi. Wyjątkiem są rzadkie diamenty niebieskie, które mogą przewodzić. Diament laboratoryjny jest tym samym minerałem co naturalny, więc takie testery także go pokażą jako diament; do ustalenia pochodzenia potrzebne jest laboratorium gemmologiczne.

Dlatego przy brylantach większą wagę ma dokument. Certyfikat opisuje masę, barwę, czystość i szlif konkretnego kamienia, a w przypadku wielu brylantów jego numer jest wyryty laserem na obwodzie. Porównaj numer z dokumentem. Zasady oceny kamieni opisuje porada o certyfikacie diamentu.

Kiedy zanieść wyrób do jubilera, żeby rozpoznać prawdziwe złoto?

Zawsze, gdy w grę wchodzi zakup, sprzedaż lub naprawa wyrobu, którego pochodzenia nie znasz, a także gdy kamień wygląda zbyt dobrze jak na swoją cenę. Jubiler ma lupę, wagę, tester i doświadczenie; sam wyrób nie ucierpi. Przy zakupie lub naprawie w naszej pracowni doradzimy, jak rozumieć oznaczenia i dokumenty, a do brylantów w ofercie dołączamy certyfikat. Gotowe wyroby złote obejrzysz w kategorii biżuteria złota, a z pytaniami możesz zostawić kontakt.

Najczęstsze pytania: jak rozpoznać prawdziwe złoto