Złoto i srebro w kosmetykach – co to jest i co wie jubiler

Co znaczą kosmetyki ze złotem i srebrem?

W najprostszej postaci złoto występuje jako płatki, cienkie rzędu jednej dziesiątej mikrometra. Złotnicy znają tę technikę od wieków: złoto jest najbardziej ciągliwym metalem, więc z jednego grama można wyklepać płatek o powierzchni około pół metra kwadratowego. Takimi płatkami złoci się też ramy i kopuły. W żywności złoto i srebro oznacza się jako dodatki E 175 i E 174.

Drugą grupę stanowią pigmenty o złotym lub srebrnym połysku. Zwykle to nie jest metal: najczęściej są to drobinki miki pokryte tlenkami tytanu lub żelaza, a srebrny efekt daje też proszek glinu. Na etykiecie złoto występuje jako CI 77480, a srebro jako CI 77820; jeśli ich nie ma, połysk pochodzi z innych składników. Trzecia postać to cząstki i związki srebra, jeśli producent je deklaruje.

Czy to działa? Czego nie obiecujemy

O kosmetykach ze złotem i srebrem często czyta się o odmładzaniu, oczyszczaniu czy wspieraniu skóry. Jesteśmy jubilerami, nie dermatologami, więc tych haseł nie powtarzamy. Dawne przekazy o złocie jako eliksirze młodości (alchemicy mówili o „aurum potabile”) i o srebrze w starożytnej medycynie to dla nas historia, nie zalecenie.

Z warsztatu: nowy kosmetyk wypróbuj najpierw na niewielkim fragmencie skóry, na przykład na zgięciu łokcia. Gdy ktoś skarży się na zaczerwienienie, bywa ono dokładnie w miejscu styku z obrączką, zapięciem lub kolczykiem, a nie na całej twarzy czy dłoniach. Taki układ wskazuje raczej na metal biżuterii niż na krem, choć przyczynę zawsze ustala lekarz.

Złoto, srebro i skóra – co jubiler wie o uczuleniach?

Czyste złoto i czyste srebro rzadko wywołują reakcje, ale biżuteria rzadko jest z czystych metali. Złoto próby 585 zawiera 58,5 procent złota, a resztę stanowią inne metale, zwykle miedź i srebro; w złocie białym dochodzi nikiel lub pallad. Srebro próby 925 to 92,5 procent srebra i głównie miedź. Nikiel należy do najczęstszych metali uczulających, pallad uczula znacznie rzadziej, a uczulenie kontaktowe na samo złoto jest rzadkie, ale się zdarza. Gdy skóra reaguje na biżuterię, sprawdź więc, z jakiego stopu jest wykonana i czy zawiera nikiel; to prostsze niż zgadywanie, który kosmetyk jest winny.

Biała barwa złota pochodzi ze stopu, a wyrób jest zwykle dodatkowo rodowany. Rodowanie z czasem się ściera i odsłania szarawy lub lekko żółtawy odcień stopu.

Przy kolczykach liczy się szczególnie sztyft, bo styka się ze skórą najdłużej; w Unii Europejskiej obowiązuje ustawowy limit uwalniania niklu, a dla sztyftów przekłuwających jest ostrzejszy. Przy skłonności do uczuleń wybiera się więc sztyfty ze złota żółtego wyższej próby, z palladem lub z tytanu medycznego. Do domowego sprawdzenia służą zestawy z dimetyloglioksymem (wacik barwi się na różowo lub czerwono przy obecności niklu), ale wynik ujemny nie daje pewności; skład stopu potwierdza dopiero badanie w pracowni.

Zielone ślady na skórze to zwykle sole miedzi ze stopu, potu i kosmetyków, a ciemne – starte drobiny metalu lub nalot siarczku; zwykle nie jest to uczulenie. Dobór metali opisujemy w poradzie o alergii na metale w biżuterii.

Perfumy a biżuteria: jak chronić biżuterię przed kosmetykami?

• Zakładaj biżuterię na końcu: po kremie, perfumach i lakierze do włosów.
• Nie spryskuj perfumami łańcuszka ani pereł. Perły to węglan wapnia i substancje organiczne, wrażliwe na kwasy, a perfumy i lakiery mogą je uszkadzać i wysuszać; turkus jest porowaty i chłonie tłuszcze z kremów.
• Zdejmuj biżuterię przed maseczką, kąpielą i wcieraniem kremu.
• Złocenie i rodowanie to cienkie powłoki. Ścierają się głównie mechanicznie, od tarcia i noszenia na co dzień, a pot, chlor z basenu i środki żrące mogą ten proces przyspieszać.

Osobna sprawa to oprawy kamieni. Krem, puder i resztki lakieru gromadzą się pod koszyczkiem i między krapami, zbijają się z kurzem i potem w szarą skorupkę, przez co brylant czy cyrkonia wyglądają na mętne. Nie jest to wada kamienia, tylko brud, który zdejmuje ciepła woda z kroplą płynu do naczyń i miękka szczoteczka. Przy kamieniach wypełnianych, na przykład szmaragdach, i przy perłach tej metody nie stosuj, a myjki ultradźwiękowe zostaw jubilerowi.

Z warsztatu: srebrne łańcuszki często ciemnieją szybciej na dekolcie i szyi, gdzie do potu i ciepła skóry dochodzą perfumy i krem. Po wypolerowaniu wracają do dawnego wyglądu, ale lepiej zmienić kolejność zakładania niż polerować co kilka miesięcy. Srebro ciemnieje głównie pod wpływem związków siarki, o czym piszemy w poradzie dlaczego srebro ciemnieje.

Jak przechowywać i czyścić biżuterię?

Po zdjęciu przetrzyj wyrób miękką, suchą ściereczką i przechowuj osobno, w woreczku lub szkatułce, a nie w kosmetyczce razem z perfumami, lakierami i kremami. Srebro trzymaj w szczelnym opakowaniu, bo mniej styka się wtedy z powietrzem i oparami z otoczenia.

Częsty błąd: czyszczenie srebra pastą do zębów lub drogeryjną pastą ścierną. Rysuje powierzchnię, a w wyrobie złoconym lub rodowanym ściera powłokę. Bezpieczniejsze zasady opisaliśmy w poradach o pielęgnacji srebrnej biżuterii i pielęgnacji złotej biżuterii.

Złoto i srebro w kosmetykach a złoto i srebro w biżuterii

Kosmetyk z napisem „ze złotem” nie jest wyrobem z kruszcu i nie ma próby; w wyrobach podlegających cechowaniu skład potwierdza cecha probiercza. O próbach złota piszemy w poradzie proby złota i cechy probiercze. Gotowe wzory obejrzysz w kategoriach biżuteria złota i biżuteria srebrna.

Jeżeli zależy ci na wyrobie z metalu, który dobrze znosi kontakt ze skórą, opisz nam swój pomysł: dobierzemy próbę i stop, a projekt wykonamy na zamówienie.

Najczęstsze pytania