Jadalne złoto: czym jest dodatek E175 w gastronomii

Czym jest jadalne złoto i skąd oznaczenie E175?

To złoto rozkute na liściki o grubości ułamka mikrometra albo pokruszone na płatki i proszek. W Unii Europejskiej złoto jako dodatek do żywności ma numer E175 i jest klasyfikowane jako barwnik; w UE jest dopuszczony do powierzchniowej dekoracji, między innymi wyrobów cukierniczych, czekolad i likierów, a poza wyszczególnionymi zastosowaniami nie wolno go dodawać do żywności. Grubość listka pokazuje rzemiosło: z jednego grama można uzyskać powierzchnię rzędu pół metra kwadratowego.

Wysoka próba ma znaczenie praktyczne. Złoto jubilerskie, na przykład próby 585, zawiera około 41,5 procent innych metali, najczęściej miedzi i srebra. W jedzeniu byłoby to niepożądane i po prostu nieodpowiednie, dlatego do spożycia używa się złota najwyższych prób. O tym, czemu czyste złoto jest miękkie i gdzie przebiegają granice prób, przeczytasz w poradzie o 24-karatowym złocie.

Jak dawniej używano złota na stołach?

Złocenie potraw to stary zwyczaj dworski. W średniowieczu i renesansie na ucztach podawano dania ozdobione złotym listkiem, bo złoto było dowodem bogactwa gospodarza, a nie smaku. Z tej tradycji wywodzi się też gdański likier ze złotymi płatkami, znany od XVI wieku. Również w kuchni japońskiej złoty listek bywa dodawany do trunków i słodyczy jako element oprawy.

Niezmiennie chodzi o efekt wizualny: blask, który nie zmienia ani smaku, ani konsystencji potrawy.

W jakiej formie występuje jadalne złoto i jak się je stosuje?

Najczęściej są to cienkie listki, płatki i proszek, a bywa też złoto w sprayu. Listki są tak delikatne, że przenosi się je pędzelkiem lub pęsetą, a nie palcami, bo przylegają do skóry i rwą się. Płatki dobrze trzymają się lekko wilgotnych lub kleistych powierzchni, jak polewa, krem czy glazura, a na suchym i tłustym podłożu osypują się. Złota nie gotuje się ani nie smaży: nakłada się je na gotowe danie, bo w cieple i wilgoci cienki listek zwija się i rozpada, a płatki tracą wtedy efekt.

Tak samo pracuje złotnik, który złoci powierzchnię metalu: najpierw przygotowuje czyste, pozbawione tłuszczu podłoże, bo każdy ślad tłuszczu odpycha cienką warstwę.

Czy jadalne złoto ma smak i czy coś daje?

Nie ma smaku ani zapachu. Złoto jest chemicznie bardzo mało reaktywne, więc nie wchodzi w zauważalne reakcje ze składnikami potrawy, a jako dodatek uznaje się je za pozbawione wartości odżywczej. Nie przypisujemy mu żadnych właściwości zdrowotnych, odmładzających ani wzmacniających. Takie hasła pojawiają się w reklamach, ale nie mają oparcia w faktach.

Historię złota w lecznictwie opisuje porada o złocie w medycynie. Jest to wyłącznie opis dawnych wierzeń i zastosowań technicznych, nie zachęta do kuracji.

Jak rozpoznać złoto, które można jeść?

Częsty błąd: kupowanie ozdobnych płatków „złotych” z zestawów hobbystycznych do złocenia ram, figurek czy paznokci i używanie ich do dekoracji ciast. Takie płatki bywają imitacją, czyli stopem miedzi i cynku, a nie złotem, i nie są przeznaczone do spożycia. To, że błyszczą jak złoto, nic nie dowodzi.

Na co patrzeć przy zakupie:

• na opakowaniu powinno być wyraźne oznaczenie „do spożycia”, numer E175 lub informacja o zastosowaniu spożywczym;
• producent powinien podawać próbę, zwykle 22–24 ct;
• produkt „do dekoracji, nie do spożycia” zostaje poza kuchnią, nawet jeśli wygląda identycznie;
• płatków i proszku nie wolno brać z pracowni jubilerskiej ani z odpadów po obróbce biżuterii.

Z warsztatu: prawdziwy listek złota jest tak lekki, że unosi go oddech, a przy dotknięciu palcem rwie się i przykleja. Imitacje są zwykle nieco grubsze i sztywniejsze. Test jest orientacyjny, a decyduje opis producenta.

Czy warto sięgać po jadalne złoto?

To decyzja czysto estetyczna. Złoto na deserze lub w szklance robi wrażenie, ale niczego nie zmienia w smaku, więc kupuj je tylko wtedy, gdy liczy się dla ciebie efekt na talerzu. Jeśli tak, wybierz produkt oznaczony do spożycia i rozsądnie dozuj: wystarczy kilka płatków. Osoby z uczuleniami na metale lub z wątpliwościami co do zdrowia powinny zapytać lekarza.

Złoto, które zostaje z nami na lata, znajdziesz w biżuterii. Jego rodzaje i próby opisaliśmy w tekście o próbach złota, a ciekawostki o dawnych zastosowaniach metalu w poradzie o historii i cechach złota. Gotowe wyroby są w kategorii biżuteria złota.

Płatków spożywczych nie sprzedajemy, ale w sprawach biżuterii służymy pomocą: od wyceny i konsultacji po projekt i wykonanie na zamówienie. Napisz do pracowni.

Najczęstsze pytania