Nieoszlifowany diament a brylant – czym się różnią

Diament a brylant – jeden minerał, dwie nazwy

Diament to minerał – węgiel skrystalizowany w układzie regularnym, zwykle ze śladowymi domieszkami, np. azotu, najtwardszy naturalny materiał, z twardością 10 w skali Mohsa. Nazwa „diament” dotyczy kamienia niezależnie od tego, czy jest surowy, czy obrobiony.

Brylant to diament oszlifowany w konkretny sposób – szlifem brylantowym. Każdy brylant jest więc diamentem, ale nie każdy diament jest brylantem. Kamień w szlifie księżniczki czy szmaragdowym nazywamy diamentem w danym szlifie, a nie brylantem. W polskim jubilerstwie nazwa „brylant” bez dodatkowych określeń oznacza diament w klasycznym okrągłym szlifie brylantowym.

Jak wygląda nieoszlifowany diament

Surowy diament powstaje głęboko w płaszczu Ziemi, w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury, a na powierzchnię wynoszą go erupcje wulkaniczne. Więcej o tym procesie piszemy w poradzie jak i gdzie powstają diamenty.

Kształty kryształów

Najbardziej typową postacią diamentu jest ośmiościan, czyli kryształ przypominający dwie złączone podstawami piramidy. Spotyka się też dwunastościany o zaokrąglonych ścianach, sześciany oraz płaskie, trójkątne zrosty bliźniacze. Wiele kryształów jest nieregularnych, nadtrawionych lub połamanych.

Dlaczego nie błyszczy jak brylant

Powierzchnia surowego diamentu bywa matowa, szklista albo jakby lekko zatłuszczona. Kryształ nie ma geometrii, która kierowałaby światło z powrotem do oka obserwatora. Właściwości optyczne są w nim od początku, ale bez szlifu pozostają w dużej mierze ukryte. Dla laika nieoszlifowany diament wygląda raczej jak kawałek szkła lub kwarcu niż jak kamień szlachetny.

Od kryształu do brylantu – etapy obróbki

Przemiana surowego kryształu w brylant to kilka etapów, a każdy z nich wpływa na końcową masę, czystość i blask kamienia:

1. Kryształ – ocena surowca: kształtu, barwy i rozmieszczenia inkluzji.
2. Planowanie – wyznaczenie, jak podzielić kryształ, by uzyskać jak najlepszy kamień przy możliwie małej stracie masy. Dziś pomagają w tym skanery i programy komputerowe.
3. Cięcie lub łupanie – podział kryształu wzdłuż zaplanowanej płaszczyzny: tradycyjnie łupaniem, a współcześnie najczęściej piłą lub laserem.
4. Nadanie kształtu – toczenie, czyli zaokrąglenie kamienia do formy, z której powstanie okrągły brylant.
5. Szlifowanie faset – nanoszenie kolejnych płaszczyzn na tarczy pokrytej pyłem diamentowym, a następnie polerowanie.
6. Brylant – gotowy kamień, który przechodzi kontrolę proporcji i ocenę jakości.

Diament zarysuje praktycznie tylko inny diament, dlatego do jego obróbki używa się proszku i narzędzi diamentowych. Szlifierz wykorzystuje przy tym to, że twardość diamentu zależy od kierunku – każdą fasetę poleruje się w kierunku „miękkim”. Szczegóły opisujemy w poradach o szlifowaniu diamentów oraz o tym, czym się tnie i szlifuje diament.

Szlif brylantowy – 57 czy 58 faset

Klasyczny okrągły szlif brylantowy ma 57 faset. Jeżeli na samym spodzie kamienia szlifuje się dodatkowo maleńką płaszczyznę, zwaną kuletem (kolet), mówimy o 58 fasetach. Obie liczby są poprawne – różnica wynika tylko z tego, czy kulet jest obecny.

Fasety rozkładają się na dwie główne części kamienia:

• Korona – górna część z największą płaszczyzną, czyli taflą, oraz otaczającymi ją fasetami.
• Pawilon – dolna, stożkowa część, która odbija światło i kieruje je z powrotem ku górze.

Między nimi znajduje się rondysta – cienki obwód kamienia, za który chwyta oprawa. To właśnie proporcje korony i pawilonu decydują o tym, ile światła wraca do oka. Dokładny opis elementów znajdziesz w poradzie o okrągłym szlifie brylantowym i jego elementach.

Ile masy traci diament podczas szlifowania

Z surowego kryształu nie da się zachować całej masy. Przy okrągłym brylancie strata często sięga około połowy masy kryształu, a przy nieregularnym surowcu bywa jeszcze większa. Szlifierz zawsze wybiera między większym kamieniem a lepszymi proporcjami i czystością.

Dlatego dwa brylanty o tej samej masie mogą różnić się blaskiem. Kamień szlifowany „pod masę” bywa zbyt głęboki lub zbyt płytki i oddaje mniej światła niż kamień o starannie dobranych proporcjach.

Z warsztatu: twardość 10 nie oznacza nietłukliwości. Diament ma doskonałą łupliwość w czterech kierunkach i przy mocnym uderzeniu rondystą o twardą krawędź może się wyszczerbić. Dlatego przy kamieniu z cienką rondystą wybieramy oprawę, która ją osłania, na przykład oprawę pełną, która otacza kamień metalem na całym obwodzie.

Częsty błąd: nazywanie brylantem każdego okrągłego, błyszczącego kamienia. Cyrkonia w szlifie brylantowym nie jest brylantem – ta nazwa przysługuje wyłącznie diamentowi. Opisując kamień, warto więc podawać osobno materiał i rodzaj szlifu.

Surowy diament w biżuterii – czy to ma sens

Surowy diament bywa oprawiany w biżuterię, zwykle w stylu naturalnym lub artystycznym. Ceni się go za autentyczność i niepowtarzalny kształt kryształu, a nie za blask. Trzeba jednak pamiętać o kilku kwestiach:

• Nieregularny kryształ wymaga oprawy projektowanej indywidualnie, dopasowanej do jego kształtu.
• Ocena jakości surowego kamienia jest trudniejsza niż brylantu i wymaga doświadczenia.
• Efekt wizualny jest zupełnie inny – to uroda surowego minerału, a nie iskrzenie.

Z warsztatu: surowy kryształ oprawiamy w koszyczek z łapkami dopasowanymi do jego krawędzi albo w oprawę pełną wykonaną na miarę kryształu. Najpierw oglądamy go pod lupą 10× – pęknięcie wychodzące na powierzchnię wyklucza docisk łapką w tym miejscu.

Jeżeli masz własny kryształ i myślisz o jego oprawie, zaprojektujemy ją pod ten jeden kamień – na tej samej zasadzie powstaje każda biżuteria na indywidualne zamówienie.

Brylant w biżuterii – na co zwrócić uwagę

Brylant ocenia się według tak zwanych 4C: barwy, czystości, szlifu i masy w karatach. Opisujemy je w poradzie jak oceniać diamenty według 4C. Przy kamieniach o większej masie warto sprawdzić, czy mają certyfikat z oceną parametrów.

Brylant najczęściej trafia do pierścionków, kolczyków i zawieszek. Przykłady z naszej oferty znajdziesz poniżej, a pełny wybór w kategorii pierścionki z brylantami.

Brylanty w biżuterii – przykłady z naszej oferty

Nieoszlifowany diament czy brylant – porozmawiajmy

Nieoszlifowany diament pokazuje naturę kryształu, brylant – efekt pracy szlifierza. Jeśli zastanawiasz się, który kamień pasuje do Twojego projektu, albo chcesz ocenić posiadany diament, umów się na ocenę kamienia w pracowni – obejrzymy go pod lupą i omówimy możliwe oprawy.

Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie, także z brylantem dobranym do projektu lub z oprawą kamienia, który już posiadasz. Opowiedz nam o swoim pomyśle, a przygotujemy projekt i wycenę.

Najczęstsze pytania