Szlif brylantowy okrągły – elementy i liczba faset

Z jakich elementów składa się szlif brylantowy okrągły?

Patrząc na kamień z boku, widać trzy części. Na górze jest korona, czyli część nad najszerszym obwodem. Jej płaską, ośmiokątną powierzchnię nazywamy stołem (w starszych opisach także tafla) i to przez nią światło wchodzi do kamienia i z niego wychodzi. Pośrodku biegnie rondysta, wąski pas po obwodzie, który wyznacza średnicę kamienia i w którym jubiler osadza go w oprawie. Poniżej znajduje się pawilon, czyli stożkowa dolna część, zakończona w najniższym punkcie kuletą (używa się też formy kolet).

Wszystkie pozostałe powierzchnie to fasety, czyli maleńkie, wypolerowane płaszczyzny ułożone według ścisłego planu. Szlif, który ten plan realizuje, powstał z myślą o jednym: aby światło, które wpadło do kamienia, wróciło do oka patrzącego z góry.

Ile faset ma brylant – 57 czy 58?

Obie liczby są poprawne, bo różnią się sposobem liczenia. Pełny szlif brylantowy ma 57 faset, jeśli kuletę potraktujemy jako ostry punkt, czyli koniec pawilonu. Gdy kamień ma na czubku maleńką płaską fasetę, doliczamy ją i wychodzi 58. Stąd dwie wersje w literaturze i w opisach pracowni.

Rachunek wygląda tak:

• korona: stół (1), fasety główne (8), fasety gwiazdkowe, na schemacie podpisane jako fasety tafli (8) i fasety rondysty korony (16), razem 33;
• pawilon: fasety główne (8) i fasety rondysty pawilonu (16), razem 24;
• kuleta: 1 dodatkowa faseta, jeśli występuje.

Sama rondysta nie wchodzi do rachunku. Może być gładka, matowa albo drobno fasetowana, ale nie liczymy jej jako fasety. Bardzo drobne kamienie szlifuje się czasem uproszczonym szlifem o mniejszej liczbie faset, na przykład szlifem pojedynczym; to nie błąd, tylko inna, prostsza konstrukcja dla małych rozmiarów.

Jak fasety korony i pawilonu pracują ze światłem?

Światło wpada przez stół i fasety korony, odbija się od powierzchni pawilonu i wraca ku górze. Dobrze zaprojektowany pawilon działa jak układ luster: promień ulega w nim całkowitemu wewnętrznemu odbiciu, więc nie ucieka przez spód, tylko zawraca. Część światła rozszczepia się przy tym na barwy.

Stąd trzy pojęcia, których używa się przy ocenie szlifu. Brylancja to biały blask odbity do oka, o którym szerzej piszemy w poradzie o brylancji. Ogień to barwne błyski powstałe przez rozszczepienie światła; opisuje go porada o życiu i ogniu brylantu. Scyntylacja to błyski i przebłyski, które widać przy poruszaniu kamieniem lub dłonią.

Gdy pawilon jest zbyt płytki, część światła uchodzi przez dół i kamień wygląda płasko. Gdy jest zbyt głęboki, środek kamienia ciemnieje. Rozstrzygają więc kąty nachylenia faset.

Skąd wzięły się proporcje szlifu brylantowego?

Według przekazów pierwszy szlif o układzie zbliżonym do dzisiejszego, z 58 fasetami, przypisuje się weneckiemu szlifierzowi Vincenzowi Peruzzi, około 1700 roku, choć dokumentacja z tego okresu jest uboga. Za wzorzec idealnych proporcji uchodzi natomiast model Marcela Tolkowsky'ego, opisany w 1919 roku. Zakłada on kąt nachylenia faset korony około 34°30' i faset pawilonu około 40°45'. Na przestrzeni lat opracowywano także inne układy proporcji, ale wszystkie opierają się na tej samej zasadzie: kąty korony i pawilonu muszą ze sobą współgrać.

Dzisiejsza ocena szlifu obejmuje proporcje, symetrię i jakość polerowania. Szersze tło o samych kamieniach znajdziesz w poradzie o podstawowych informacjach o diamentach, a o tym, jak kamień przechodzi od kryształu do brylantu, w poradzie o różnicy między diamentem nieoszlifowanym a brylantem.

Z warsztatu: przed osadzeniem kamienia oglądam rondystę i kuletę pod lupą. Zbyt cienka rondysta kruszy się przy zaciskaniu kolców, a wyszczerbiona kuleta jest śladem uszkodzenia po uderzeniu. Kuleta skrzywiona, czyli niecentrowana, to z kolei wada szlifu, a nie uszkodzenie. Po oprawieniu takie ślady znikają z widoku, dlatego sprawdza się je zawczasu.

Częsty błąd: porównywanie brylantów wyłącznie po liczbie faset i masie. Dwa kamienie z kompletem 57 faset mogą wyglądać zupełnie inaczej, jeśli jeden ma pawilon za płytki, a drugi nierówno ułożone fasety. Oglądaj kamień z góry i z boku.

Jak szlif brylantowy okrągły wpływa na oprawę i wybór kamienia?

Rondysta jest głównym pasem osadzenia: na niej kamień opiera się w oprawie, choć kolce dotykają też korony, a w oprawie zamkniętej metal obejmuje część pawilonu. Przy odbiorze obejrzyj ją pod lupą 10x: powinna być równa, bez wyszczerbień. Zwłaszcza w pierścionku noszonym codziennie od jej grubości zależy, czy kamień będzie osadzony bezpiecznie.

Do oprawy trzeba też dobrać kształt i wysokość gniazda: kamień o wysokim pawilonie wymaga głębszej oprawy, a płytki pozwala osadzić go niżej i wygodniej w noszeniu.

Chcesz zobaczyć, jak szlif wygląda w gotowej biżuterii? Zajrzyj do kategorii pierścionki z brylantami lub wisiorki z brylantami. O jakości samego kamienia piszemy w poradzie o czystości diamentów.

Planujesz pierścionek na zamówienie? Napisz do pracowni, opisz sposób noszenia, a dobierzemy brylant i oprawę.

Najczęstsze pytania