Barwa brylantów: skala D–Z i jak ją czytać w certyfikacie

Jak ocenia się barwę brylantu?

Barwę brylantu gemmolog ocenia porównawczo: zestawia kamień ze wzorcami o znanej barwie, czyli kamieniami wzorcowymi, w kontrolowanym świetle zbliżonym do dziennego. Używa się do tego lamp o świetle dziennym i białego tła, a kamień ogląda się najlepiej luzem. W oprawie część światła odbija się od metalu, więc wynik jest przybliżony i podaje się go zwykle jako przedział, na przykład G–H.

To ocena wzrokowa wykonywana według zasad, a nie pomiar jednym przyrządem. Dlatego liczy się doświadczenie oceniającego i warunki oświetlenia. Certyfikat wystawiony przez laboratorium podaje jedną literę, ustaloną w takich właśnie warunkach.

Dla oka laika ważne jest jedno: litera nie opisuje blasku ani szlifu. Dwa kamienie o tej samej barwie potrafią wyglądać zupełnie inaczej, jeśli jeden jest oszlifowany staranniej, a drugi ma wyraźne wtrącenia. Barwę warto więc czytać razem z pozostałymi cechami, a nie jako osobną ocenę kamienia.

Co oznaczają litery D–Z w skali barwy brylantów?

Skala ma pięć grup. Litery D–F to brylanty bezbarwne, G–J prawie bezbarwne, K–M lekko żółtawe, N–R bardzo jasno żółte, a S–Z jasno żółte. W obrocie handlowym bywają używane także określenia słowne, ale ich nazwy i podział różnią się między sprzedawcami, więc nie służą do porównań. Liczy się litera z certyfikatu.

Początek skali jest dla oka najtrudniejszy. Różnica między D i E bywa dostrzegalna dopiero przy porównaniu kamieni obok siebie, na białym tle, w dobrym świetle. Dalsze litery mają coraz wyraźniejszy żółtawy ton.

Skąd bierze się odcień i czym są barwy fantazyjne?

W typowych brylantach żółtawy odcień wiąże się z domieszką azotu w sieci krystalicznej węgla. Część kamieni ma też lekki brunatny lub szary ton. Taka barwa należy do skali D–Z, dopóki mieści się w pojęciu barw typowych. Skala D–Z opisuje więc brak barwy: im bliżej litery D, tym mniej widać żółtawy lub brunatny ton, a im bliżej Z, tym wyraźniej jest on zauważalny.

Gdy kamień ma wyraźną, nasyconą barwę, na przykład niebieską, różową, zieloną lub intensywnie żółtą, oceniany jest według odcienia i nasycenia, a nie według liter D–Z. To barwy fantazyjne, opisane w poradzie o fantazyjnych barwach diamentów. Nie myl ich z kamieniem z końca skali, w którym żółtawy ton jest zwykłym zabarwieniem, a nie intensywną barwą.

Czy różnica jednej litery jest widoczna gołym okiem?

Zwykle nie, jeśli kamień jest oprawiony i drobny. Przy większych brylantach i przy ocenie luzem różnice rosną. Znaczenie ma też metal oprawy: w białym złocie żółtawy odcień jest zwykle bardziej widoczny niż w oprawie z żółtego złota, które samo nadaje kamieniowi ciepły ton.

W praktyce często trafia się na przedział, na przykład G–H, gdy kamień jest już oprawiony i nie da się ocenić go luzem. To uczciwa informacja, a nie wada oferty: oznacza, że litera jest bliska, lecz nie dokładna. Jeśli potrzebna jest litera co do jednej pozycji, potrzebny jest certyfikat kamienia wystawiony przed oprawieniem.

Odrębnym wątkiem jest fluorescencja, czyli poświata brylantu w świetle ultrafioletowym. Niebieska fluorescencja może sprawić, że brylant o lekkim żółtawym odcieniu w świetle dziennym wygląda na bliższy bezbarwnemu. Zbyt silna potrafi jednak nadać kamieniowi mleczny, „oleisty” wygląd. Informacja o niej znajduje się w certyfikacie.

Z warsztatu: kamień warto obejrzeć na białej kartce, od strony pawilonu, czyli od spodu, i przy świetle dziennym. Oświetlenie ciepłą żarówką nadaje kamieniowi ciepły odcień i zafałszowuje ocenę.

Częsty błąd: traktowanie określeń handlowych typu „snow white” jako stopni skali. Takie hasła nie mają definicji gemmologicznej. Liczy się litera z certyfikatu, a nie opis w ofercie.

Jak wybrać barwę brylantu do pierścionka?

Dobór barwy to decyzja o tym, ile różnicy w skali warto zobaczyć w gotowym pierścionku. Przy małym kamieniu i oprawie z żółtego złota granica między sąsiednimi literami jest praktycznie niewidoczna, więc można ją odpuścić na rzecz szlifu lub czystości. Przy dużym kamieniu w białym metalu odcień widać wyraźniej i wtedy warto kupić literę z wyższej części skali.

Zacznij od oprawy. Pod żółte złoto wystarczą zwykle brylanty prawie bezbarwne, bo ciepły metal i tak nadaje ton. W białym metalu odcień widać wyraźniej, więc kamień bliżej początku skali będzie wyglądał czyściej. Barwę zawsze porównuj z pozostałymi cechami: czystością, szlifem i masą. Jak łączą się cztery cechy, opisuje porada o ocenie diamentów 4C, a o czystości piszemy w tekście o czystości diamentów. Jednostki masy wyjaśnia porada o karacie, punkcie i meli, a to, jak szlif wydobywa blask, w poradzie o życiu i ogniu brylantu.

Przy większym kamieniu poproś o certyfikat; o tym, kiedy jest konieczny, piszemy w poradzie o certyfikacie diamentu. Gotowe wyroby z brylantami obejrzysz w kategorii pierścionki z brylantami. Jeśli chcesz dobrać barwę brylantu do własnego projektu, zostaw kontakt; wykonamy wyrób na zamówienie i doradzimy, jaką barwę kamienia wybrać do wybranego metalu.

Najczęstsze pytania o barwę brylantów