Próby złota – oznaczenia niemieckie i jak je czytać na wyrobie

Jak czytać oznaczenia na biżuterii z Niemiec

Na złotym wyrobie z Niemiec, Austrii i innych krajów niemieckojęzycznych szukaj trzech elementów. Pierwszy to liczba próby, na przykład 585. Drugi to zapis karatowy, na przykład 14 K, który często stoi w jej miejscu albo tuż obok. Trzeci to znak producenta: litery lub symbol wskazujący wytwórcę.

Znak producenta mówi, kto wyrób zrobił, ale niczego nie potwierdza w sprawie zawartości złota. O niej informuje liczba lub karaty, a rozstrzyga badanie. Oznaczenia są drobne i wybijane w miejscach, które się nie ścierają: przy zapięciu, na wewnętrznej stronie obrączki, na zawieszce łańcuszka.

Oznaczenia prób złota – karaty, liczba i procent

Karat w złocie to jedna dwudziesta czwarta część masy stopu, więc czyste złoto ma 24 K. Z tego wynikają najczęściej spotykane odpowiedniki:

• 999 ≈ 24 K – 99,9% złota;
• 750 = 18 K – 75% złota;
• 585 ≈ 14 K – 58,5% złota;
• 333 ≈ 8 K – 33,3% złota.

Znak „≈” przy 14 K ma swoje uzasadnienie: 14 podzielone przez 24 daje 58,33%, a w praktyce stosuje się próbę 585, czyli 58,5%. Różnica wynika z przyjętych norm i jest znikoma, dlatego mówimy „odpowiada”, a nie „jest równe”. Ile czystego złota przypada na gram wyrobu o danej próbie, liczy artykuł gram złota – ile czystego złota w wyrobie.

Feingold, Doublé i napisy, które nie znaczą litego złota

„Feingold” to po niemiecku złoto czyste, czyli o najwyższej próbie, zwykle 999. „Doublé” to wyrób, w którym warstwa złota została połączona mechanicznie z metalem podłoża, zwykle nieszlachetnym. Ma wygląd złota, ale lite złoto to tylko niewielka część masy, a sama warstwa jest zwykle grubsza niż przy zwykłym pozłacaniu, lecz nadal pozostaje powłoką. Napis „Doublé” spotyka się także na starszych wyrobach, których powłoka mogła się już zetrzeć. Oba słowa brzmią podobnie szlachetnie, lecz opisują zupełnie różne wyroby.

Podobnie jest ze skrótami angielskimi, które trafiają także na wyroby z Europy: „GP” (ang. gold plated) oznacza pozłacanie, a „GF” (ang. gold filled) – warstwę złota nałożoną mechanicznie. Obie dotyczą powłoki, nie całego wyrobu.

Częsty błąd: uznanie, że każdy napis „Gold” oznacza lite złoto. Samo słowo niczego nie mówi o próbie; liczy się liczba i badanie metalu.

Trzy błędy przy odczytywaniu napisów

Karat ma dwa znaczenia. W złocie opisuje on czystość stopu, a przy kamieniach – masę: jeden karat kamienia to 0,2 g. Dlatego zapis typu „0,25 ct” przy kamieniu mówi o jego masie i nie ma nic wspólnego z próbą oprawy.

Kolor nie zmienia próby. Próba nie zależy od barwy: złoto żółte, białe i różowe może mieć tę samą próbę 585 i tyle samo złota w stopie. O odcieniu decydują pozostałe składniki stopu, a nie liczba karatów.

Wyższa próba nie znaczy lepszy wyrób. Więcej złota to nie to samo co większa odporność: stopy o wyższej próbie są zwykle miększe. Przy wyborze próby do codziennego noszenia liczy się więc także twardość, nie tylko zawartość złota.

Półksiężyc z koroną i inne niemieckie znaki

Na wyrobach niemieckich spotyka się znak półksiężyca z koroną (Halbmond und Krone), wprowadzony w latach 80. XIX wieku, a do dziś bywa dobrowolnie stosowany do oznaczania złota i srebra. Zwykle towarzyszy mu liczba próby. Wskazuje na niemieckie pochodzenie oznaczenia, ale dziś nie zastępuje badania.

Pozostałe litery i symbole to zwykle znaki wytwórców. Ich odczytanie wymaga katalogów i doświadczenia, więc zamiast zgadywać, pokaż wyrób jubilerowi.

Dlaczego oznaczenie to jeszcze nie dowód

Napis na wyrobie to deklaracja producenta lub sprzedawcy. Znaki da się podrobić, bywają też wytarte albo niezgodne z rzeczywistym składem. Zawartość złota ustala się badaniem: na kamieniu probierczym z odczynnikami albo przyrządem mierzącym skład metalu. Odczynników kwasowych nie stosuj w domu, bo są żrące i mogą uszkodzić wyrób.

Z warsztatu: porównaj znaki na korpusie i na zapięciu. Zapięcie jest zwykle wykonane osobno i bywa oznaczone inaczej niż reszta, więc rozbieżność nie musi niczego oznaczać, ale warto ją sprawdzić.

Ten sam wniosek dotyczy testu z magnesem – opisuje go porada czy magnes przyciąga złoto.

Wyrób bez polskiej cechy – dziedziczony lub kupiony za granicą

Brak polskiej cechy nie czyni wyrobu gorszym. Oznacza tylko, że próbę trzeba ustalić badaniem, a nie odczytać z urzędowego znaku. Zasady polskiego znakowania omawia porada o polskich cechach i znakach probierczych, a całość systemu prób – tekst próby złota, czyli tzw. cechy probiercze.

Odrębnym systemem jest próba 583, znana z wyrobów wschodnich; opisuje ją porada ruskie złoto – oznaczenia i próba 583. Jeśli po sprawdzeniu chcesz wyrób sprzedać, przeczytaj, gdzie sprzedać złoto i jak przygotować biżuterię.

Próby złota, oznaczenia niemieckie – sprawdzenie w pracowni

Masz łańcuszek po dziadkach z Niemiec albo pierścionek kupiony za granicą i nie wiesz, co znaczą znaki na wyrobie? Możesz zapytać nas o ocenę próby: obejrzymy oznaczenia pod lupą, zbadamy metal i przygotujemy wycenę. Cechowania urzędowego nie wykonujemy – to zadanie urzędu probierczego – ale sprawdzimy i ocenimy próbę.

Projektujemy i wykonujemy biżuterię na zamówienie, także tematyczną, historyczną czy religijną. Opowiedz nam o swoim pomyśle, a przygotujemy projekt i wycenę. Gotowe wyroby w próbach 585 i 750 znajdziesz m.in. w kategorii pierścionki złote oraz szerzej w biżuterii złotej.

Najczęstsze pytania