Karat, punkt i mela: co oznaczają w jubilerstwie

Karat w jubilerstwie: ile to gramów?

Karat metryczny, oznaczany ct, to 200 mg, czyli 0,2 g. Pięć karatów waży więc równo 1 g. Jednostkę przyjęto w 1907 roku na IV Generalnej Konferencji Miar w Paryżu, żeby handel kamieniami miał jedną wspólną miarę. Wcześniej karaty w różnych krajach i miastach różniły się nieco masą. Karatami waży się nie tylko diamenty, lecz także inne kamienie szlachetne, na przykład szafiry, rubiny i szmaragdy.

Karat nie jest przy tym miarą wartości ani jakości. Dwa kamienie o jednakowej masie mogą różnić się barwą, czystością i szlifem, więc sama liczba karatów niczego jeszcze nie rozstrzyga. Liczba ta pomaga jedynie porównać ciężar kamieni i zrozumieć, jak duży jest dany kamień w stosunku do innych.

Nazwa sięga starożytnych odważników. Według najczęściej podawanego wyjaśnienia pochodzi od greckiego słowa keration, którym nazywano nasiona szarańczynu, zwanego też chlebem świętojańskim. Dawni kupcy ważyli nimi cenne kamienie.

Karat masy łatwo pomylić z karatem złota. To dwie różne rzeczy: w złocie „24 karaty” oznaczają kruszec bez domieszek, a 14 karatów odpowiada próbie 585. Tu karat nie mówi o ciężarze, lecz o udziale złota w stopie; opisuje to porada o 24-karatowym złocie. Dlaczego diamenty waży się w karatach, a nie w gramach, pokazuje porada o karatach i gramach w diamentach.

Co to jest punkt i jak go liczyć?

Punkt to setna część karata: 1 ct ma 100 punktów, a jeden punkt waży 2 mg. Kamień 0,25 ct to 25 punktów, czyli 50 mg, 0,50 ct to 50 punktów, czyli 100 mg, a 0,05 ct to pięć punktów, czyli 10 mg. Jubiler mówiący o „diamencie pięciopunktowym” ma na myśli kamień o masie 0,05 ct.

Punktów używa się głównie przy małych kamieniach, bo przy większych mówi się po prostu o karatach. W certyfikatach i raportach masę zapisuje się dziesiętnie, z dokładnością do setnych części karata, na przykład 0,25 ct. Zapis ułamkowy, jak „ćwierć karata” czy „pół karata”, jest potoczny i orientacyjny: kamień „ćwierćkaratowy” może ważyć nieco mniej lub nieco więcej niż 0,25 ct. Dokładną masę poda waga albo dokument kamienia.

Mela: co oznacza w jubilerstwie?

Słowo „mela” według najczęstszego wyjaśnienia pochodzi od francuskiego mêlée, czyli mieszanina, a w języku angielskim funkcjonuje jako melee. Oznacza drobne diamenty, które zbiera się w partie posortowane według wielkości, barwy i czystości. Używa się ich jako kamieni bocznych, do wysadzania szyny pierścionka, do zarysu wokół kamienia głównego i do układów typu pavé, w których drobne kamienie gęsto pokrywają powierzchnię.

Pojedyncza sztuka mela waży zwykle od ułamków setnej do kilkunastu setnych części karata. Jednolitej, ogólnie przyjętej granicy między melą a kamieniem „zwykłym” nie ma; pracownie i dostawcy ustalają ją po swojemu. Ważniejsze jest co innego: o drobnych kamieniach mówi się przeważnie łącznie.

Z warsztatu: gdy ktoś pyta o „karat” pierścionka z pavé, najpierw ustalam, czy chodzi o kamień główny, czy o sumę wszystkich kamieni. Zapis 0,30 ct może oznaczać jeden kamień albo trzydzieści kamieni po 0,01 ct. To dwa zupełnie różne pierścionki.

Drobne kamienie osadza się pojedynczo, najczęściej w ziarnach, czyli małych wypustkach wydobytych z samego metalu. Z czasem ziarna się ścierają i najmniejszy kamień może wypaść. Dlatego pierścionek z pavé dobrze jest raz na jakiś czas pokazać jubilerowi do przeglądu oprawy.

Masa a rozmiar kamienia

Karat mówi o masie, a wygląd kamienia zależy od szlifu i od gęstości materiału. Okrągły brylant o typowych proporcjach i masie 1 ct ma około 6,5 mm średnicy. Kamień oszlifowany zbyt głęboko ma tę samą masę, ale z góry wygląda na mniejszy, bo część masy „chowa” się w dolnej części. Kształt szlifu opisują porady o szlifie brylantowym okrągłym i o rodzajach szlifu brylantowego.

Znaczenie ma też rodzaj kamienia. Szafir i rubin są gęstsze od diamentu, więc kamień 1 ct z tej grupy wypada mniejszy niż diament o tej samej masie i podobnym szlifie. Szmaragd jest lżejszy, więc 1 ct szmaragdu wygląda na większy. Porównując oferty, patrz więc na wymiary w milimetrach, nie tylko na karaty.

Częsty błąd: porównywanie dwóch kamieni wyłącznie po masie. Przy tej samej liczbie karatów kamienie mogą się bardzo różnić barwą, czystością i jakością szlifu, a o tych cechach karat nic nie mówi. Pełny obraz daje ocena diamentów według 4C, a podstawy znajdziesz w poradzie diamenty: podstawowe informacje.

Karat, punkt i mela w opisie pierścionka: na co patrzeć

Przy opisie wyrobu z diamentami sprawdź cztery rzeczy:

• masę kamienia głównego w karatach, zapisaną dziesiętnie, na przykład 0,40 ct;
• łączną masę drobnych kamieni i ich liczbę, jeśli w wyrobie jest mela;
• źródło masy: waga albo dokument; przy większych kamieniach pomaga certyfikat diamentu;
• wymiary kamienia w milimetrach, bo to one decydują o wrażeniu na palcu.

Szukasz kamienia o określonej masie albo układu z drobnych diamentów? Wykonamy to na zamówienie: zostaw kontakt i opisz, co ma powstać. Gotowe wzory obejrzysz w kategorii pierścionki z brylantami.

Najczęstsze pytania